Intervistë | Ymeri: Vërehet një paranojë në rritje e Kurtit që secilën kritikë ta vlerësojë si armiqësi - NACIONALE

Intervistë | Ymeri: Vërehet një paranojë në rritje e Kurtit që secilën kritikë ta vlerësojë si armiqësi

4 javë më parë

nga Muhamet Koci

Drejtor Ekzekutiv i Institutit për Politika Sociale “Musine Kokalari”, Visar Ymeri, ka kritikuar qasjen e kryeministri Albin Kurti ndaj grevave.

Ai ka thënë se shefi i ekzekutivit po sillet si punëdhënës dhe jo si kryeministër ndaj grevistëve.

Në këtë intervistë dhënë gazetës Nacionale, Ymeri ka deklaruar se Kurti është i interesuar t’i përçajë punëtorët përmes kërcënimeve me ndëshkime financiare e akuza të rënda karshi sindikalistëve.

Sipas tij, sjellje është absolutisht e papranueshme, veçanërisht për një kryeministër, i cili ka ardhur në pushtet sikur ndryshimi i majtë.

Me tej, Ymeri ka deklaruar se po vërehet një paranojë në rritje e Kurtit dhe VV-së që secilën kritikë ta vlerësojnë si armiqësi.

Kush e kritikon qeverisjen, sipas tij, po e lidhin me korrupsion, me PAN-in, ose me Serbinë.

Ai ka thënë se këtë e ka dëshmuar rasti i kreut të SBASHK-ut, Rrahman Jasharaj, i cili është linçuar publikisht nga eksponent të LV-së

Në këtë intervistë, Ymeri ka folur edhe për dialogun Kosovë-Serbi, qasjen e Kosovës në këtë proces dhe dinamiken e re këtij dialogu.

Nacionale: Z. Ymeri, nga 25 gushti vendi është në një grevë të përgjithshme. Si e keni parë vendimin e BSPK-së për këtë grevë?

Ymeri: Së pari duhet thënë që greva është mjet demokratik dhe një ndër mënyrat më të fuqishme që sindikatat kanë në dorë kur detyrohen të luftojnë për kushte më të mira pune dhe/ose paga më të larta. Në këtë drejtim të jesh kundër grevës është të jesh kundër të drejtës së punëtorëve të organizuar. Por, duke qenë e drejtë e pakontestueshme, greva duhet analizuar e komentuar në bazë të kërkesave që ajo ka. Dhe në këtë grevë të arsimit sot janë disa kërkesa të cilat mendoj që nuk kanë vend aty. Së pari BSPK, edhe pse në vete ka sindikata që kryesisht përfaqësojnë sektorin publik (meqë sektori privat lëngon seriozisht nga mungesa e organizimit sindikal), do të duhej që të jetë përfaqësuese e zërit të punëtorëve në përgjithësi. Në këtë drejtim ky insistimi kaq i madh për rritje pagash vetëm për sektorin publik do të duhej të ishte kërkesë për rritjen e pagave në të gjithë sektorët, për të reflektuar inflacionin. Megjithatë kjo nuk e delegjitimon kërkesën e tyre për reflektim të inflacionit në paga. Kërkesa për implementimin e sigurimit shëndetësor është po ashtu kërkesë legjitime. Por zbatimi i saj mund të marrë kohë dhe nuk mendoj që një kërkesë e tillë do të duhej ta zgjaste kohën e grevës.

Nacionale: Qeveria vazhdimisht ka refuzuar kërkesat e sindikatave. Edhe një javë pas fillimit të grevës ende nuk kemi ndonjë përgjigje konkrete të Qeverisë. A është dashur qeveria të ndërmarr ndonjë veprim në këtë drejtim?

Ymeri: Kryeministri Kurti në këtë mes nuk sillet si kryeministër por si punëdhënës. Sepse është në rolin e punëdhënësit. Pra, sikur punëdhënës, ai është i interesuar me çdo kusht ta ndal grevën, t’i përçajë punëtorët, të gjitha këto përmes kërcënimeve me ndëshkime financiare e akuza të rënda karshi sindikalistëve. Mendoj që kjo sjellje është absolutisht e papranueshme, e veçanërisht për një kryeministër i cili ka ardhë në pushtet sikur ndryshimi i majtë. Kryeministri nuk duhet ta humb fokusin nga përgjegjësitë e tij, e që janë interesat e qytetarëve të Kosovës në përgjithësi. Ai në këtë situatë të krijuar me sindikatat qartazi është futur në luftë personale me sindikalistët, dhe po e harron fare faktin se është duke folur për një numër të madh të punëtorëve të Kosovës interesat e të cilëve, më së shumti, është zotuar se do t’i mbrojë. Kjo sjellje e qeverisë me sindikatën e arsimit sot vendos një precedan të rrezikshëm të pamundësimit të grevës në Kosovë në përgjithësi. Cila sindikatë në cilin sektor a ndërmarrje të sektorit privat do të ketë mundësi nesër të organizohet për kushte më të mira punë nëse punëdhënësit kërcënojnë e veprojnë ashtu siç po bën qeveria sot. Ata që e konsiderojnë veten sikur persona me bindje politike socialdemokrate nuk do të duhej në asnjë mënyrë ta mbrojnë e promovojnë këtë lloj sjellje ndaj punëtorëve të organizuar. Qeveria duhet domosdoshmërisht që të përfshihet në dialog social me sindikatat. Për përcaktimin e pagës minimale i përjashtoi nga dialogu social. Tash në këtë situatë greve po i përjashton prapë. Pra praktikisht Kryeministri po thotë që në Kosovë nuk duhet të ketë sindikata. Pavarësisht që mund të ketë kërkesa që nuk qëndrojnë, duhet dialoguar dhe dakorduar për ato që qëndrojnë dhe ato që janë të zbatueshme tash. Tjerat pastaj të lihen për më vonë.

Nacionale: Përfaqësuesit e sindikatave vazhdimisht po ankohen për presione ndaj punëtorëve grevistë. Madje, ministri Murati ka treguar se mësimdhënësve dhe shërbyesve civile të komunave nuk u janë ekzekutuar fare pagat. A janë të ligjshme këto veprime të Qeverisë?

Ymeri: Sipas ligjit në Kosovë, pas amandamentimit të tij në vitin 2012, ka një paqartësi për sa i përket kësaj çështjeje. Sepse neni 18 i ligjit e sanksionon të drejtën e pezullimit të pagës për ditët e grevës, ndërkohë që neni 13 përjashton mundësinë e çfarëdo mase diciplinore apo MATERIALE që mund të merret kundër punëtorëve grevistë. Kjo për mua është e paqartë. Natyrisht kësaj i duhet një interpretim juridik të cilin unë nuk mund ta bëjë. Mirëpo çështjen duhet shtruar ndryshe. Çfarë shoqërie e shteti duam të ndërtojmë? A duam një shtet ku punëtorët e kanë mundësinë dhe lirinë e organizimit sindikal e të ushtrimit të presionit për kushte më të mira pune, apo një shtet ku ka qeveri, punëdhënës të fuqishëm financiarisht, rrjedhimisht politikisht, dhe masë punëtorët e të papunësh të varfëruar e diskriminuar. Unë e dua një shtet në të cilin qytetarët gëzojnë liri e mirëqenie. Albin Kurti i VETËVENDOSJE!-s e ka dashur të njëjtën gjë. Ministri Murati nuk duket ta dojë të njëjtën gjë. E qe besa as Kryeministri Kurti. Këta duan diciplinim. Deri tash kanë treguar disponim të jashtëzakonshëm për ndërshkim, e as pak për dialog demokratik.

Po ashtu, duhet pasur parasysh që mësimdhënësit janë punëtorë të komunave. Rrjedhimisht Qeveria qendrore nuk ka të drejtë që t’ua ndal pagat punëtorëve të arsimit, meqë ata i japin përgjegjësi drejtpërdrejt autoriteteve komunale. Kjo është shkelje e rëndë e ligjit dhe e praktikës së decentralizimin e të autonomisë së pushtetit lokal.

Nacionale: Sa ka qenë LV-ja në opozitë ka përkrahur aktivitetet sindikale, ndërsa tani kur është në pushtet po i kritikojnë këto aktivitete. Pse po i ndodh kjo një partie të majtë?

Ymeri: Sepse nuk është më e majtë. Dhe kjo nuk është hera e parë që po e shohim një parti e cila me të ardhë në pushtet ndryshon komplet kursin ideologjik i cili e ka sjellë aty. Shpresoj të jetë hera e fundit. Në anën tjetër në këtë situatë tash verëjmë një paranojë në rritje të kryeministrin Kurtit dhe partisë në pushtet. Secilën kritikë po e vlerësojnë sikur armiqësi ndaj tyre, e cila është e nxitur nga armiq të brëndshëm apo të jashtëm. Çdo kush që i kritikon është ose i lidhur me krimin e korrupcionin, ose me PAN-in, ose me Serbinë. P.sh shiheni kritikën që ia bëjnë Rrahman Jasharit. Deri dje thoshin është vegël e PAN-it (Kadri Veselit më saktësisht). Sot po e akuzojnë për lidhje me Serbinë. Nesër kushedi se çka. Kjo është mënyrë e diskualifikimit të kritikës e pamundësimit të debatit publik. Të vetmet pushtete që i frikësohen mendimit e debatit të lirë të qytetarëve janë ato pushtete që janë të vetëdijshme se nuk qeverisin si duhet, dhe se kështu e kanë rritur pakënaqësinë te qytetarët.

Nacionale: Në anën tjetër, Qeveria po e vazhdon procesin e dialogut me Serbinë. Në takimin e 18 gushtit në Bruksel, kryeministri Albin Kurti ka prezantuar një plan të tij gjashtë pikësh si kornizë për marrëveshjen finale. Cili është vlerësimi i juaj për këtë plan?

Ymeri: Mendoj që këto gjashtë janë të mira, dhe do të kishte qenë shumë mirë që të jenë pjesë e marrëveshjes përfundimtare. Deri në ç‘masë pastaj janë të mundshme do ta shohim. Por Kryeministri Kurti nuk bën në asnjë mënyrë të zbrapset nga to. Sepse kjo e bën jo serioz në tavolinë. Si dhe duhet të na tregoj se çfarë u bë me ato 4 pikat e vitit të kaluar. Ku mbetën? A janë ende qëndrime të Kosovës? Gjëja më e rëndësishme sot është që dialogu të futet në binarë përmes një platforme për të të diskutuar e miratuar në Kuvendin e Republikës së Kosovës. Kjo do ta fuqizonte pozitën e kryeministrit në Bruksel si dhe do ta mundësonte përbashkimin koheziv të forcave politike në këtë proces tejet të rëndësishëm. Kryeministri po kërkon besim të verbër. Këtë nuk mundet me e gjet. Dhe nuk do të duhej ta kishte synim. Demokracia është diskutim i përhershëm mes idesh të ndryshme e mundësi sintetizimi të këtyre ideve e interesave. Demokracia pamundëson liderë të cilëve u besohet verbërisht. Prandaj nuk duhet synuar një gjendje e tillë në një sistem politik demorkatik.

Nacionale: Pas këtij takimi, emisarët perëndimor vizituan Kosovën dhe Serbinë për të arritur një dakordim në mes të Kosovës dhe Serbisë për letërnjoftimet. A ekziston rreziku që procesi të riciklohet në dialog teknik?

Ymeri: Aktualisht jemi në fazën e zbatimit të të gjitha marrëveshjeve të arritura deri tash. Mendoj që kjo e ka dobinë e vet meqë mund të jetë fazë e rritjes së besimit mes palëve ndërdialoguese, besim ky që qartazi nuk ekziston. Asnjëra palë mendoj nuk është e gatshme të futet në marrëveshje të reja pa e fituar besimin e zbatimit të marrëveshjeve të arritura. Ç‘kuptim ka të merremi vesh nëse ajo marrëveshje nuk zbatohet. Mirëpo insistimi i Kosovës duhet të jetë marrëveshja finale e cila duhet të përmbajë njohjen reciproke. Përndryshe procesi i dialogut merr tjetër kuptim.

Nacionale: Opozita është ankuar se kanë qenë në terr informativ për këtë raund të bisedimeve, duke thënë se deri dje janë informuar vetëm nga ndërkombëtaret. Në çfarë niveli duhet të përfshihet opozita në këtë proces?

Ymeri: Mendoj që Kuvendi i Republikës duhet të jetë platforma institucionale e debatit për dialogun si dhe e perfshirjes së partive opozitare në të. Në këtë mëyrë edhe qytetarët e Republikës do të kenë mundësi që të informohen për atë se çfarë po ndodh. Mirëpo duhet patur parasysh që ky është proces i ndjeshëm që kërkon një dozë diskrecioni. Dhe ky diskrecion mendoj që duhet të ruhet përmes takimeve më të ngushta të përfaqësuesve politik. Por, sjellja e deritashme e Qeverisë dhe mungesa absolute e transparencës në dialog është absolutisht e dëmshme.

Nacionale: Po shihet se SHBA-ja dhe BE-ja janë më të koordinuara se kurrë për këtë proces. Çfarë ndikimesh mund të sjell kjo në këtë proces?
Ymeri: Ndikimi i parë i këtij bashkërendimi është rritja e dinamikës së dialogut. Tash po shohim efekte të menjëhershme në dialog, që kanë munguar për një kohë të gjatë. Dhe mendoj që kjo është pozitive meqë e përshpejton arritjen deri te marrëveshja finale. Është tejet e rëndësishme që ShBA-të janë përshirë në mbështetje mjaft ative të dialogut. Kjo krijon siguri për mbarëvajtjen e procesit, garancë për arritjen dhe zbatimin e marrëveshjes, si dhe e fuqizon pozicionin e Kosovës në të.

Nacionale: Si po i përgjigjet Qeveria e Kosovës kësaj përpjekjes së re të ndërkombëtaret për arritjen e një marrëveshje finale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë?

Ymeri: Qeveria e Kosovës duket se ka filluar ta trajtojë dialogun me seriozitet, gjë e cila nuk ka qenë e vërtetë më herët. Që prej fillimit të këtij viti kemi hyrë në një situatë të ndjeshme gjeopolitike e të sigurisë edhe në rajon për shkak të invazionit rus në Ukrainë. Kjo e ka rritë nevojën për një marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë por edhe për intensifikimin e marrëdhënieve mes vendeve të rajonit në dobi të paqes, mirëqenies e bashkëpunimit. Shtytësit më të fuqishëm të këtij bashkëpunimi janë ShBA dhe BE. Këtë duhet ta kuotoj Qeveria e Republikës së Kosovës, dhe forcat politike në vend. SI dhe ta kuptojnë që në dialogun me Serbinë dhe në marrëveshjen që del nga ky dialog, me shumë se çkado tjetër, në fokus duhet të jetë e ardhmja e vendeve tona, qytetarëve tanë dhe të rajonit në përgjithësi.

Lajme të ngjashme