Pushtimi brutal rus i Ukrainës: Kronologji e ngjarjeve sipas mediave më prestigjioze në botë
24 shkurt 2023 – Sot një vit më parë, Ukraina u gjend përballë një pushtimi brutal, krejtësisht të paprovokuar rus. Vladimir Putin dërgoi rreth 200 mijë ushtarë në Ukrainë më 24 shkurt 2022 në pushtimin më të madh evropian që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore. Lufta shkatërruese që pasoi ka lënë të paktën 7,199 civilë të vdekur dhe mijëra të tjerë të plagosur, sipas një vlerësimi të OKB-së, por ky numër ka të ngjarë të jetë shumë më i lartë. Më shumë se 13 milionë njerëz u bënë refugjatë jashtë vendit ose u zhvendosën brenda Ukrainës. Një vit më vonë, populli ukrainas e gjen veten me një përzierje ankthi dhe vendosmërie, duke gjetur forcë në sakrificën kolektive të vendit pas një viti vuajtjesh dhe shprese në pengesat që i ka shkaktuar Rusisë në fushën e betejës.
Rreth orës 1 të mëngjesit të 24 shkurtit të vitit të kaluar, Sergei Lavrov, ministri i jashtëm i Rusisë, pranoi një telefonatë të frikshme. Pasi kaloi muaj duke të tërë duke ndërtuar një forcë pushtuese prej më shumë se 100,000 trupash në kufirin me Ukrainën, Vladimir Putin kishte dhënë urdhrin e tij final. Vendimi e kapi Lavrovin krejtësisht në befasi.
Mbajtja e Lavrovit në errësirë nuk ishte e pazakontë për Putinin, i cili prirej ta përqendronte vendimmarrjen e tij të politikës së jashtme mes një grushti tejet të ngushtë njerëzish. Udhëheqja e lartë e Kremlinit e mori vesh të gjithë për pushtimin vetëm kur panë Putinin të shpallte një "operacion special ushtarak" në televizion atë mëngjes.
Dhjetëra oligarkë u mblodhën në Kremlin për një takim të organizuar vetëm një ditë më parë, të vetëdijshëm se pushtimi do të shkaktonte sanksione perëndimore që mund të shkatërronin perandoritë e tyre, shkruan Financial Times.
"Të gjithë ishin të hutuar." - i tha një person Financial Times i cili mori pjesë në këtë ngjarje.
I habitur, një nga oligarket e pyeti Lavrovin se si Putini mund të kishte planifikuar një pushtim kaq të madh në një rreth kaq të vogël – aq sa shumica e zyrtarëve të lartë të Kremlinit, kabinetit ekonomik të Rusisë dhe elitës së saj të biznesit nuk e kishin besuar as që ishte e mundur.
"Ai ka tre këshilltarë." - u përgjigj Lavrov, sipas oligarkut. “Ivan i Tmerrshëm. Pjetri i Madh. Dhe Katerina e Madhe.”
Sipas planit të pushtimit të Putinit, trupat ruse do të pushtonin Kievin brenda pak ditësh në një sulm brilant, relativisht pa gjak. Në vend të kësaj, lufta ka dëshmuar të jetë një moçal me përmasa historike për Rusinë.
Një vit më pas, pushtimi i Putinit ka marrë mbi 200,000 të vdekur dhe të plagosur në mesin e forcave të armatosura të Rusisë, sipas zyrtarëve amerikanë dhe evropianë; varfëroi stokun e tankeve, artilerisë dhe raketave të lundrimit; dhe e shkëputi vendin nga tregjet financiare globale dhe zinxhirët e furnizimit perëndimor.
Që nga fillimi i luftës në Ukrainë, gazetarët, fotografet e mediave ndërkombëtare kanë dokumentuar tmerret e pushtimit rus në pothuajse të gjitha rajonet e vendit. Ata kanë mbuluar eksodin e refugjatëve ukrainas në Poloni, ikjen e civilëve nga qytetet, jetën në llogoret e Sumy dhe Zaporizhzhia, tmerrin e varrezave masive të Bucha dhe Borodianka, shkatërrimin e Kharkiv dhe Mykolaiv, dhe çlirimin e Izium dhe Kherson, shkruan The Guardian.
Kreu i OKB-së, António Guterres dënoi pushtimin rus të Ukrainës si një "fyerje" për ndërgjegjen kolektive të botës në një takim të Asamblesë së Përgjithshme ku po debatohej për një mocion të mbështetur nga Ukraina dhe aleatët e saj që kërkonin që Rusia të tërhiqet menjëherë dhe pa kushte.
Pretendimi i Putinit se operacioni i tij ishte i nevojshëm për të "çmilitarizuar dhe denazifikuar" Ukrainën, një vend me lidhje historike me Rusinë, u hodh poshtë nga Ukraina dhe aleatët e saj si një mashtrim për një sulm të paprovokuar.
"Ky pushtim është një fyerje për ndërgjegjen tonë kolektive," i tha zoti Guterres Asamblesë së Përgjithshme. “Është një shkelje e Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe ligjit ndërkombëtar”.
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, është zotuar se do të vazhdojë përpjekja për fitore në luftë kundër Rusisë më 2023, përderisa ai dhe zyrtarë të tjerë ukrainas e shënuan të premten njëvjetorin e fillimit të pushtimit rus, të cilën Zelensky e quajti “dita më e gjatë e jetës sonë”.
Me zbardhjen e mëngjesit të një dite me përkujtime e reflektim, Zelensky pati një ton të mbrojtjes së ashpër dhe e shfrytëzoi përvjetorin për t’i përgëzuar ukrainasit për qëndrueshmërinë e tyre përballë luftës më të madhe e më vdekjeprurëse në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore. Presidenti tha se ukrainasit kanë dëshmuar se janë të pamposhtur në atë që e quajti “një vit me dhimbje, pikëllim, besim e unitet”, raporton agjencia “Associated Press”.
“Ne mbijetuam në ditën e parë të luftës së plotë. Nuk dinim se çfarë do të sillte e nesërmja, por qartazi kuptuam se për secilën të nesërme, duhet të luftoni. Dhe ne luftuam”- tha Zelensky në një fjalim të publikuar herët në mëngjes.
“Ishte dita më e gjatë e jetës sonë. Dita më e vështirë e historisë sonë moderne. U zgjuam herët dhe nuk kemi fjetur që nga ajo kohë”- pohoi ai.
Ukrainasit mbajtën ceremoni përkujtimore për dhjetëra mijëra të vdekurit – numër që po rritet gjatë tërë kohës, përderisa luftimet po vazhdojnë në pjesën lindore të vendit. Edhe pse e premtja e shënoi përvjetorin e parë të luftës së plotë, luftimet mes forcave të përkrahura nga Moska dhe trupave ukrainase kanë ndodhur në pjesën lindore që nga viti 2014.
Por ndërsa lufta po vazhdon, Putini nuk ka dhënë asnjë indikacion se ka ndërmend të tërhiqet nga përpjekjet e tij për luftë.
Në fjalimin e tij në gjendjen e bashkimit të martën, Putin këmbënguli se lufta ishte "për vetë ekzistencën e vendit tonë" dhe tha se perëndimi e kishte detyruar atë të pushtonte Ukrainën. “Janë ata që e filluan luftën. Ne po përdorim forcën për ta ndaluar atë”, ka thënë ai, shkruan BBC News.
“Ideja nuk ishte kurrë që qindra mijëra njerëz të vdisnin. Gjithçka shkoi tmerrësisht keq.” – citohet të ketë thënë një ish-zyrtar i lartë rus sipas FT.
Me planin fillestar të prishur, Putini po kërkon arsye të reja për të justifikuar përpjekjet e luftës, duke këmbëngulur se nuk kishte zgjidhje tjetër veçse të ndiqte pushtimin me çdo mjet të nevojshëm, thonë zyrtarët aktualë dhe ish-zyrtarët.
“Ai u thotë njerëzve të afërt të tij, ‘Mesa duket ne ishim krejtësisht të papërgatitur. Ushtria është një rrëmujë. Industria jonë është një rrëmujë. Por është mirë që e morëm vesh në këtë mënyrë, sesa kur na pushton NATO.’” - ka shtuar ish-zyrtari.
"Një luftë unike në historinë botërore"
Komentet e kreut të Rusisë të martën theksuan se sa ekzistencial është bërë konflikti për Putinin, pasi ai është konsumuar nga kërcënimi që ai percepton nga një perëndim antagonist.
Putin foli relativisht pak për vetë Ukrainën, duke zgjedhur të drejtojë zemërimin e tij ndaj SHBA-së, të cilën ai e akuzoi për përpjekje për të "shkatërruar" Rusinë dhe për t’i bindur "tradhtarët kombëtarë" për ta destabilizuar atë.
Fjalimi shënoi kthimin e tij të parë në retorikën bërthamore që nga vjeshta e kaluar, kur ai bëri paralajmërime të fshehta për të "përdorur të gjitha mjetet në dispozicion" në mbrojtje të pushtimeve të Rusisë dhe sugjeroi se Rusia mund të kryente një sulm të parë bërthamor.
Këto kërcënime i shqetësonin vendet perëndimore mjaftueshëm saqë ShBA-ja, Britania e Madhe dhe Franca, tre fuqitë bërthamore të NATO-s, i dhanë një mesazh të përbashkët Rusisë duke u zotuar se do të hakmerreshin me armë konvencionale nëse Putin vendos të përdorë armë bërthamore në Ukrainë, sipas ish-zyrtarëve amerikanë dhe rusë, shkruan FT.
Sipas dy njerëzve të afërt me Kremlinin, Putini e ka shfrytëzuar tashmë mundësinë e përdorimit të një arme bërthamore në Ukrainë dhe ka arritur në përfundimin se edhe një goditje e kufizuar nuk do të bënte asgjë në dobi të Rusisë.
“Ky do të jetë viti i fitores sonë”
Pa fund në horizont, lufta tashmë ka shkaktuar dëme të pallogaritura: dhjetëra mijëra janë vrarë, miliona ukrainas kanë mbetur të pastrehë dhe vendi ka pësuar dëme në vlerë prej dhjetëra miliarda dollarësh që i kanë lënë qytetet të rrafshuara.
Ukraina gjithashtu ka ndaluar kryesisht ofensivën e fqinjit të saj shumë më të madh dhe më të armatosur dhe ka rifituar një pjesë të tokës së kapur, të ndihmuar nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj evropianë, të cilët kanë mbetur të bashkuar, duke dërguar miliarda dollarë në Kiev në armë.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskiy sapo ka postuar në Telegram duke thënë: “Më 24 shkurt, miliona prej nesh bënë një zgjedhje. Jo një flamur i bardhë, por një flamur blu dhe i verdhë. Jo duke ikur, por duke u përballur. Përballë armikut. Rezistencë dhe luftë.
Z. Zelensky, i cili refuzoi të largohej nga vendi i tij përballë pushtimit, ka luajtur një rol kritik jo vetëm duke mbledhur popullin e tij për të luftuar, por edhe në bindjen e aleatëve për të vazhduar dërgimin e ndihmës ushtarake.
“Ishte një vit dhimbjeje, pikëllimi, besimi dhe bashkimi. Dhe ky është një vit i pathyeshmërisë sonë. Ne e dimë se ky do të jetë viti i fitores sonë!” – shkroi Zelensky në Telegram.
