Rusia po humbet ndikimin e saj në fqinjësi, nuk dëshiron të rrezikojë të hyjë në një luftë të re
Përshkallëzimi i tensioneve midis Armenisë dhe Azerbajxhanit ekspozon ndikimin në rënie të Rusisë në lagjen e saj, ndërsa Kremlini preokupohet me luftën në Ukrainë. Nagorno-Karabakh është një territor në Kaukazin e Jugut, mbi të cilin dy ish-republika sovjetike kanë luftuar për gati tre dekada, dhe dhuna gjithashtu mund të ndodhë. Enklava është shtëpia e 120,000 njerëzve, kryesisht armenë etnikë, por është e njohur ndërkombëtarisht si pjesë e Azerbajxhanit.
Rusia e ka mbështetur prej kohësh Armeninë kur konflikti mbi Nagorno-Karabakh u ndez, ndërsa Turqia qëndroi në anën e Azerbajxhanit. Zyrtarët armenë tani po paralajmërojnë se një fatkeqësi humanitare po shpaloset në Nagorno-Karabakh si rezultat i bllokadës njëjavore të Azerbajxhanit të korridorit Lachin, e vetmja rrugë tokësore që lidh enklavën e Kaukazit Jugor me Armeninë, shkruan The Wall Street Journal.
Armenët të pakënaqur me mungesën e reagimit rus
Ata që bllokojnë rrugën pretendojnë se janë aktivistë mjedisorë që protestojnë kundër projekteve të minierave të paligjshme armene në rajon dhe bllokimi ka ndërprerë furnizimin me ushqim të enklavës. Një kontigjent paqeruajtës rus është stacionuar në korridorin e Lachin që nga fundi i vitit 2020, pas një marrëveshjeje paqeje të ndërmjetësuar nga Moska që i dha fund luftimeve me javë të tëra midis Armenisë dhe Azerbajxhanit, duke i dhënë Kremlinit një fitore gjeopolitike.
Zyrtarët armenë janë të pakënaqur që Rusia nuk ka ndërhyrë për t'i dhënë fund bllokadës që filloi në mes të dhjetorit. Moska përgjigjet se forcat e saj paqeruajtëse po përpiqen të de-përshkallëzojnë situatën.
Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov theksoi nevojën për "zhbllokimin e trafikut përgjatë korridorit të Lachinit sa më shpejt të jetë e mundur" në një bisedë telefonike që pati me homologun e tij azerbajxhanas Jeyhun Bajramov të martën.
Kremlini nuk dëshiron të rrezikojë të përfshihet në një konflikt tjetër
Bajramov i tha Lavrovit se qytetarët e Azerbajxhanit kanë të drejtë të protestojnë kundër atyre që ai i përshkroi si aktivitete të paligjshme ekonomike në territorin e Azerbajxhanit dhe hodhi poshtë si të pabaza pretendimet se rruga është e bllokuar dhe duke shkaktuar një krizë humanitare, tha Ministria e Jashtme e Azerbajxhanit.
Lavrov tha në konferencën e djeshme për shtyp se qeveria e Azerbajxhanit kishte dhënë informacione për gjoja transportin armen të minave përgjatë korridorit. "Ka shumë akuza të ndërsjella. Ne propozuam një gjë të thjeshtë. Kontingjenti rus ka autoritetin të kontrollojë trafikun përgjatë këtij korridori dhe të kontrollojë çdo automjet", shtoi ai.
Disa analistë besojnë se Kremlini nuk dëshiron të rrezikojë të përfshihet në një konflikt tjetër dhe se nuk ka forcë të mjaftueshme për t'u përballur drejtpërdrejt me Azerbajxhanin ose Turqinë. Rusia tashmë është përpjekur të ulë tensionet me Azerbajxhanin, ndaj të dy vendet nënshkruan një marrëveshje të gjerë diplomatike dhe ushtarake vetëm dy ditë para fillimit të pushtimit të Ukrainës më 24 shkurt.
"Një pjesë e vendeve mund të sfidojnë dominimin rajonal rus"
"Rusët janë plotësisht të përkushtuar ndaj Ukrainës. Ata nuk kanë energji rezervë për asgjë tjetër. "Nëse ata do të përpiqeshin të mbështesin armenët në Nagorno-Karabakh, do të thoshte të merrnin një pozicion mjaft të fortë dhe ata nuk kanë më trupa (në dispozicion)", thotë Stefan Hedlund, drejtor i kërkimit në Qendrën për Studime Ruse dhe Euroaziatike në Universitetin Uppsala në Suedi.
Ndërsa lufta në Ukrainë po zvarritej, një Rusi e dobësuar u detyrua të devijonte trupat nga zona të tjera, duke inkurajuar vendet e tjera brenda sferës tradicionale të ndikimit të Moskës për të sfiduar dominimin e saj rajonal, thanë analistët.
Gjeorgjia mund të vendosë të përpiqet të rimarrë republikat e vetëshpallura të Osetisë së Jugut dhe Abkhazisë, të mbështetura nga Kremlini. Moldavia mund të përpiqet të fshijë Transnistrinë, një rrip i ngushtë i territorit të saj në kufi me Ukrainën, i mbajtur nga separatistët pro-rusë.
Armenia refuzoi të presë stërvitjet e CSTO
Kazakistani dhe vende të tjera të Azisë Qendrore që kanë qenë aleatë të vjetër të Rusisë, kanë refuzuar të mbështesin pushtimin e Ukrainës nga Moska, përkundrazi kanë mbetur neutrale në konflikt. Qeveria e Kazakistanit po kërkon lidhje më të forta me Kinën dhe si vendet e tjera të Azisë Qendrore, dhe ka shprehur vullnetin e mirë ndaj valës së rusëve që u larguan nga vendi i tyre për të shmangur mobilizimin ushtarak të Putinit.
Mosmarrëveshjet për çështjen e korridorit të Lachinit kanë acaruar marrëdhëniet mes Rusisë dhe Armenisë. Kryeministri armen, Nikol Pashinyan, ka akuzuar paqeruajtësit rusë se janë një "dëshmitar i heshtur" i asaj që ai i përshkruan si përpjekjet e Azerbajxhanit për të përdorur bllokadën për të arritur qëllimin e tij për shpopullimin e Nagorno-Karabakut.
Pashinyan i bëri thirrje Moskës të marrë një rol më të madh në zgjidhjen e ngërçit. Ai kritikoi gjithashtu Organizatën e Traktatit të Sigurisë Kolektive (CSTO), një aleancë e vendeve post-sovjetike të udhëhequr nga Rusia, për mosdënimin e veprimeve të Azerbajxhanit dhe njoftoi se Armenia nuk do të presë stërvitjet e CSTO të planifikuara në territorin e saj këtë vit.
Kremlini po përpiqet të qetësojë spekulimet rreth mosmarrëveshjeve
Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme ruse Maria Zaharova tha në fillim të këtij muaji se forcat paqeruajtëse të Moskës po punojnë në mënyrë aktive për të stabilizuar situatën në korridorin e Lachinit dhe se ata presin që "lidhjet e plota të trafikut të rivendosen në të ardhmen shumë të afërt".
Megjithatë, ajo kritikoi Armeninë për tërheqjen nga bisedimet e paqes që do të mbaheshin në dhjetor, të cilat ajo tha se mund të kishte zgjidhur ngecjen rreth korridorit. "Armenia bëri një gabim të madh. Unë mendoj se ata nuk kishin shumë zgjedhje, (por) i futën të gjitha vezët e tyre në shportën ruse dhe tani ajo është shembur plotësisht", thekson Hedlund.
Kremlini nuk pranoi të përgjigjet nëse preokupimi i Moskës me fushatën e saj ushtarake në Ukrainë ka gërryer ndikimin rajonal të Rusisë ose ka kontribuar në pengimin e Moskës nga ndërmarrja e hapave më vendimtarë për të zgjidhur çështjen e korridorit.
Zëdhënësi i presidentit rus, Dmitry Peskov, u përpoq të qetësonte spekulimet rreth mosmarrëveshjeve midis Rusisë dhe Armenisë. Ai tha javën e kaluar se Armenia mbetet një aleat shumë i ngushtë i Rusisë, duke premtuar se do të vazhdojë dialogun. Zyrtarët e Azerbajxhanit mohojnë se po shfrytëzojnë preokupimin e Rusisë me Ukrainën për të larguar armenët etnikë nga Nagorno-Karabakh.
Bllokada shkakton mungesa
Presidenti i Azerbajxhanit Ilham Aliyev tha në dhjetor se vendi i tij ka të drejtë të protestojë për faktin se "burimet e tij natyrore janë duke u shfrytëzuar dhe ... transportuar". Ai shtoi se rrethanat që kanë të bëjnë me korridorin e Lachinit “paraqiten në mënyrë krejtësisht të deformuar”. Por ndërsa grindjet politike vazhdojnë, qeveria në Jerevan dhe zyrtarët e të drejtave të njeriut në Nagorno-Karabakh thonë se civilët po paguajnë çmimin përfundimtar.
Bllokada ka ndalur transportin ditor të 400 tonëve ushqime, ilaçe dhe produkte të tjera nga Armenia në Nagorno-Karabakh, duke shkaktuar mungesa serioze, tha Gegham Stepanjan, ombudsmen i të drejtave të njeriut për Nagorno-Karabakh.
Ministria e Jashtme e Rusisë tha se dërgimi i ndihmave ishte i lejuar, por zyrtarët vendas thanë se kjo nuk ishte e mjaftueshme. Ata pretendojnë se produkte të tilla si vezët, orizi, sheqeri, frutat dhe perimet janë zhdukur kryesisht nga dyqanet, duke detyruar qeverinë të prezantojë racionimin e produkteve ushqimore bazë. Nga nesër, popullsia do të mund të blejë çdo muaj një kilogram makarona, oriz dhe sheqer dhe një litër vaj gatimi. /Nacionale/
