Si po provon Kina që 't'i zë frymën' Tajvanit me ushtrimet e fundit?
Stërvitjet ushtarake të Kinës tregojnë se Pekini nuk ka nevojë të pushtojë Tajvanin për ta kontrolluar atë – përkundrazi mund ta mbysë ishullin e vetëqeverisur, duke e shkëputur atë nga bota e jashtme, thonë analistët kinezë dhe amerikanë.
Stërvitjet e Ushtrisë Çlirimtare Popullore (PLA), të cilat zyrtarisht filluan të enjten e kaluar, u përqendruan në gjashtë zona që rrethuan në thelb Tajvanin, duke kufizuar hyrjen e anijeve dhe avionëve civilë në zonë, ndërsa forcat kryen stërvitje me zjarr të drejtpërdrejtë dhe lëshime raketash.
Meng Xiangqing, një profesor në Universitetin e Mbrojtjes Kombëtare PLA, tha se gjashtë zonat u zgjodhën për të treguar se si Kina mund të ndërpresë portet e Tajvanit, të sulmojë instalimet e tij më të rëndësishme ushtarake dhe të ndërpresë aksesin për forcat e huaja që mund t'i vijnë në ndihmë Tajvanit.
Partia Komuniste e Kinës e sheh Tajvanin demokratik si territorin e saj – pavarësisht se nuk e ka kontrolluar kurrë. Bashkimi i Tajvanit me kontinentin është një gur themeli i politikës kineze dhe presidenti Xi Jinping nuk e ka përjashtuar përdorimin e forcës për të vënë ishullin nën kontrollin e Pekinit.
Meng vuri në dukje se zonat veriore të stërvitjes kishin mbyllur me sukses Tajvanin nga Okinawa, ishulli ku Japonia dhe Shtetet e Bashkuara bazojnë asete të konsiderueshme ushtarake. Në zonat jugore, PLA tregoi se mund të kontrollonte kanalin Bashi, "e vetmja mënyrë për të hyrë dhe dalë nga Deti i Kinës Jugore", tha ai. Dhe në zonat lindore, forcat e Kinës treguan se zjarri i saktë i raketave kineze mund t'i detyronte anijet luftarake të huaja të tërhiqen nga ujërat e Tajvanit, shtoi ai.
"Ky është një rrethim i paprecedentë i ishullit Tajvan", tha Meng.
Dhe të hënën, Kina lëshoi një njoftim për të thënë se stërvitjet po vazhdonin.
Stërvitjet nisën pasi Kryetarja e Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA Nancy Pelosi zemëroi Pekinin duke vizituar Taipein javën e kaluar për të treguar mbështetjen e saj për demokracinë në ishull.
Pekini përmbyti detet dhe qiejt rreth Tajvanit me anije dhe avionë -- deri në 80 avionë luftarakë dhe anije kineze u zbuluan të dielën në ngushticën e Tajvanit, sipas Ministrisë së Mbrojtjes së Tajvanit.
Në ditët e mëparshme, PLA gjithashtu gjuajti raketa drejt ishujve të vegjël të kontrolluar nga Tajvani afër kontinentit dhe lëshoi raketa balistike më larg, me disa që fluturuan mbi Tajvan dhe ranë në oqeanin në lindje të ishullit. Pesë u përplasën në Zonën Ekonomike Ekskluzive të Japonisë -- një mesazh për një nga mbështetësit kryesorë të Tajvanit si dhe për qeverinë në Taipei.
Një hartë e gjashtë zonave të stërvitjes kineze "përcakton qartë se ku kinezët mendojnë se zonat kryesore operative janë për frikësimin e tyre strategjik të Tajvanit", shkroi Mick Ryan, një bashkëpunëtor në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare dhe ish-gjeneral i Ushtrisë Australiane në Twitter.
Anijet tregtare dhe avionët u paralajmëruan të qëndrojnë larg zonave të stërvitjes, duke detyruar transportuesit dhe linjat ajrore të rregullojnë rrugë alternative.
Carl Schuster, një ish-drejtor i operacioneve në Qendrën e Përbashkët të Inteligjencës të Komandës së Paqësorit të SHBA-së në Hawaii tha se bllokada e gjashtë zonave tregoi se çdo marrje e Tajvanit mund të fillojë me një strategji izolimi.
"Stërvitja tregoi se bllokada në një konflikt nuk duhet të kërkojë një prani të vazhdueshme detare në det, por përkundrazi, transporti detar dhe ajror mund të pengohet nga kërcënimet ajrore dhe raketore në mbështetje të një bllokade detare", tha Schuster.
"Stërvitja ... sugjeron se Pekini së pari do të izolonte Tajvanin dhe do të përdorte sulme ajrore dhe raketore me shpresën për të thyer vullnetin politik të Taipeit. Një pushtim i kushtueshëm ndoshta është zgjidhja e fundit", tha Schuster.
Çfarë mund të vijë më pas
Schuster tha se shumica e asaj që demonstroi Pekini kishte qenë prej kohësh në punë. Stërvitjet përkoi me stërvitjet standarde ushtarake në kalendarin e trajnimit të PLA, por ai tha se vizita e Pelosit i lejoi Kinës të bënte një deklaratë më të madhe.
"Madhësia, shtrirja gjeografike dhe kompleksiteti i stërvitjes pasqyruan muaj të tëra planifikimi", tha ai. "Kjo stërvitje shënon përshkallëzimin e fundit në stërvitjen ushtarake në zgjerim të Kinës dhe fushatën e frikësimit të Tajvanit".
Ai tha se pret që PLA do të vazhdojë të ushtrojë presion mbi Tajvanin dhe gjithashtu mund t'i dërgojë një mesazh Japonisë me më shumë stërvitje në veri të ishullit.
Stërvitje të reja janë gjithashtu të mundshme në Detin e Kinës Jugore, 1.3 milion milje katrore uji, pothuajse të gjitha këto që Kina pretendon si territorin e saj sovran, ku Pekini ka ndërtuar fortifikime ushtarake në ishujt e kontestuar, tha Schuster.
Ndërsa ushtrimet e vazhdueshme do të lejojnë PLA të përsosë taktikat dhe operacionet e saj, ato gjithashtu mund të ofrojnë një mundësi për kundërshtarët që të mësojnë rreth ushtrisë moderne kineze, thonë ekspertët.
"Asgjë nuk ofron njohuri më të mira mbi aftësinë aktuale të një ushtrie sesa t'i shohësh ata të vendosur", shkroi Ryan, ish-gjenerali i Ushtrisë Australiane, në Twitter.
Me stërvitjet e javës së kaluar, Xi duhej të demonstronte se nuk do të lëkundet në angazhimin e tij për të sjellë Tajvanin nën kontrollin e Pekinit, tha Schuster. Vizita e Pelosit në ishull përbënte një kërcënim të drejtpërdrejtë për këtë duke paraqitur një vizion alternativ të demokracisë.
"(Pelosi) drejton degën e zgjedhur në mënyrë demokratike që buron financimin e qeverisë amerikane dhe politikat ekonomike. Pozicioni dhe roli i saj e bën angazhimin e saj ndaj sigurisë së Tajvanit veçanërisht të rëndësishëm", tha Schuster.
“Në pamundësi për ta ngacmuar, Xi-t duhej të demonstronte fuqinë e Kinës – diplomatike, ekonomike dhe ushtarake”, tha ai.
Ndërsa stërvitjet ushtarake i dhanë Xi-së pamje të forta për të mbështetur vendosmërinë e tij, Kina goditi gjithashtu Pelosin dhe qeverinë amerikane me një sërë sanksionesh.
Masat përfshijnë anulimin e telefonatave dhe takimeve të ardhshme midis krerëve ushtarakë kinezë dhe amerikanë dhe pezullimin e bashkëpunimit për çështje që përfshijnë riatdhesimin e emigrantëve të paligjshëm, ndihmën ligjore për çështjet penale dhe luftimin e krimeve transnacionale. Bisedimet për ndryshimet klimatike u pezulluan gjithashtu.
Pekini njoftoi gjithashtu masa që synojnë Pelosin dhe anëtarët e familjes së saj të ngushtë.
"Qëllimi është frikësimi nëpërmjet aplikimit të të gjithë elementëve të fuqisë kineze", tha Schuster. /Nacionale/
