Një ndërtesë në Turqi "gëlltiti" makina

Fotot nga qyteti turk Adıyaman, një nga më të goditurit nga tërmeti shkatërrues me magnitudë 7.8 të shkallës Rihter, i cili goditi jugun e vendit të hënën e kaluar, po përhapen në Twitter.

Fotot tregojnë ndërtesa që kanë “ngrënë” makinat që ishin parkuar pranë tyre. Kati i poshtëm i ndërtesës u shemb si një petull dhe katet e sipërme ranë mbi makina.

"Xhami në ndërtesë mbeti i paprekur. Rezulton se xhami është më i fortë se struktura e poshtme", shkroi një përdorues në Twitter.

Paqëndrueshmëria dhe ndërtimet joadekuate të ndërtesave të vjetra çuan në shkatërrime të mëdha në tërmet. Videot e qyteteve pranë epiqendrës së tërmetit tregojnë një formë shkatërruese shembjeje, të cilën disa e quajnë si mbytje. Kjo ndodh kur e gjithë ndërtesa shembet, ku secili kat bie njëri mbi tjetrin në mënyrë që të duken si “petulla” në një pjatë. Shanset për të mbijetuar në ndërtesa të tilla që shemben janë minimale, shkruan Deutsche Welle.

"Ndërtesat e larta me këtë lloj shkatërrimi janë ndoshta të vjetra dhe kanë ndërtime të buta", thotë Mehdi Kashani, profesor i asociuar i ndërtimit dhe sizmologjisë inxhinierike në Universitetin Britanik të Southampton.

Ndërtesat me kate të buta kanë korridore me dritare, dyer të gjera dhe hapje të tjera në vendet ku duhet të ketë një mur të fortë dhe mbajtës në mënyrë që ndërtesa të përballojë një tërmet. Kur njëri prej këtyre korridoreve ndodhet në një nga katet e poshtme, prishja e tij mund të rrëzojë të gjithë strukturën e ndërtesës.

Edhe pse disa ndërtesa përgjatë kufirit turko-sirian në zonat e prirura nga tërmeti u ndërtuan për t'i bërë ballë tërmeteve shkatërruese, shumica u ndërtuan përpara se të krijohej "ndërtimi sizmik". “Parimet bazë të ndërtimit, që mbrojnë ndërtesat nga tërmetet e forta, filluan të zhvillohen në vitet 1960-70.

Kodet sizmike janë rregullore që rregullojnë mënyrën e ndërtimit në zona të ndjeshme, pra zona pranë të cilave lëvizin dhe përplasen pllakat tektonike. Ndërtesat që nuk janë ndërtuar në përputhje me rregulloret sizmike pësuan dëme të mëdha në tërmetin që ndodhi në Turqi.

Kashani tha se ndërtesat e vjetra mund të riparohen për t'i bërë ballë më mirë tërmeteve -- një praktikë në Japoni dhe Kili, ku tërmetet janë të zakonshme.

Por shkatërrimi nuk pasoi vetëm për shkak të metodës së ndërtimit. Forca e tërmetit ishte e “pafalshme”. Sipas Kashanit ka qenë një “tërmet i cekët”. Kjo do të thotë se përplasja e pllakave tektonike ka ndodhur më afër sipërfaqes së Tokës duke e bërë ndikimin në tokë shumë më të fortë sesa nëse përplasja do të kishte ndodhur në thellësi, kur do të duhej më shumë kohë për të arritur në sipërfaqe.

Është si një valë në oqean, shpjegoi Kashani. "Një valë e madhe do të rrëzojë menjëherë një surfist aty pranë nga bordi i tij. Por kur këto valë vijnë nga larg dhe udhëtojnë përtej oqeanit, atëherë ato dobësohen dhe nuk kanë shumë ndikim edhe te sërfistët fillestarë".

Lidhur me këtë, Kashani përmend tërmetin në Bam, i cili goditi Iranin në vitin 2003. Edhe pse kishte një magnitudë 6.3 ballë, që në rrethana të tjera do të kishte sjellë një numër të vogël viktimash, ai vrau më shumë se 25,000 njerëz sepse ishte një "tërmet i cekët".

Struktura dhe ndërtimi janë më të rëndësishme se materialet

“Materialet e përdorura në ndërtim nuk janë pika më e rëndësishme për të siguruar që një ndërtesë të përballojë një tërmet”, tha Kashani. Ndërtimi dhe struktura e betonit janë më të rëndësishme.

Për shembull, me projektimin e duhur të ndërtesës, një strukturë betoni mund të sigurojë një bazë të shkëlqyer për një strukturë rezistente ndaj tërmeteve. Por nëse struktura është e strukturuar në mënyrë jo të duhur, ndërtesa e betonit mund të shembet si ndërtesat e banimit që shihen në pamjet nga Turqia dhe Siria.

“Ndërtimi sizmik” aktual i lejon ndërtesat të përballojnë tërmetet shumë të forta pa u shembur, gjë që shpëton jo vetëm jetën e banorëve të saj, por edhe jetën e njerëzve të lagjes dhe zonës përreth. Por edhe objekte të tilla pësojnë disa dëmtime, ndonëse Kashani beson se kjo me siguri mund të përmirësohet në periudhën e ardhshme duke përmirësuar rregullat e ndërtimit.

Ekspertët do të udhëtojnë në zonën e tërmetit në Turqi dhe Siri për të studiuar cilësinë e ndërtimit. Ata do të përpiqen të kuptojnë se cilat karakteristika kanë lejuar që ndërtesat që kanë mbetur të padëmtuara të mos shemben. /Nacionale/