Çfarë janë raketat JDAM që u përdorën gjatë luftës në Kosovë dhe që SHBA po i dhuron Ukrainës?

Një armë amerikane e hedhur fillimisht nga bombarduesit "stealth" mbi Kosovë në vitin 1999 dhe më pas gjatë luftimeve në luftërat e pas 11 shtatorit do të përdoret së shpejti nga pilotët ukrainas për të vrarë ushtarë rusë.

Arma, e quajtur Joint Direct Attack Munition (JDAM), është një raketë shumë e saktë dhe e drejtuar nga GPS. Zakonisht quhet JDAM.

Administrata Biden njoftoi këtë javë se armët do të ishin pjesë e një pakete të re ndihme ushtarake prej 1.85 miliardë dollarësh, duke i dhënë Ukrainës një aftësi bombardimi të drejtuar me saktësi që nuk e ka pasur kurrë.
Kur hidhet nga lartësitë më të larta, bomba mund të udhëtojë rreth 15 milje deri në objektivin e saj përpara se të shpërthejë.

Me llojin e duhur të pajisjeve, avionët ukrainas mund të mbajnë shumë JDAM në një mision të vetëm, ashtu si bëjnë avionët luftarakë të SHBA-së dhe NATO-s.

Zakonisht vjen në tri madhësi që variojnë nga 500 në 2000 paund. Megjithatë, cili model ose modele do t'i ofrohen Ukrainës është e paqartë.

Që nga përdorimi i tyre i parë luftarak në fund të viteve 1990, JDAM-të janë përmirësuar dhe u janë shtuar aftësi të reja. Ato mund të punojnë me një sërë siguresash që kontrollojnë nëse ato shpërthejnë mbi tokë, në sipërfaqe ose pas gërmimit në tokë. Një pajisje shton një palë krahë që hapen pasi bomba të hidhet, duke e lejuar atë të fluturojë më shumë se 40 milje drejt një objektivi.

Ato janë gjithashtu relativisht të lira, në matematikën e Pentagonit. Një fletë faktesh e Marinës e përditësuar në vitin 2021 e vendos çmimin mesatar të pajisjes bazë JDAM në pak më shumë se 24,000 dollarë secila.

Pse pritën SHBA-të t'i jepnin këto bomba Ukrainës?

Ndryshe nga disa armë të ofruara nga SHBA, çështja nuk është kohëzgjatja e trajnimit ose kostoja e mirëmbajtjes. Duhej të zgjidheshin disa probleme themelore harduerike dhe softuerike: JDAM-ët nuk ishin projektuar për t'u përdorur me bombat e prodhuara nga Rusia të Ukrainës, dhe avionët luftarakë rusë të vendit nuk mund të mbajnë bomba të prodhuara nga Amerika, as kompjuterët rusë të fluturimit nuk mund të komunikojnë elektronikisht me municionet e drejtuara amerikane.

Që kur Polonia, një ish-satelit i Bashkimit Sovjetik, u bashkua me NATO-n, disa nga avionët e saj luftarakë rusë MiG-29 janë konvertuar për të transportuar municione perëndimore, por kjo kërkonte zëvendësimin e sistemeve të tyre kompjuterike të dizajnuara nga sovjetikët dhe disa instalime elektrike me pajisje të prodhimit perëndimor. Një qasje më e shpejtë ishte e nevojshme për Ukrainën.

Sa janë ndërtuar?

Boeing thotë në faqen e saj të internetit se ka prodhuar më shumë se 500,000 JDAM për Shtetet e Bashkuara dhe vendet aleate.

Sa prej tyre janë nisur për në Ukrainë nuk është bërë publike, edhe pse ka të ngjarë që në fillim të sigurohen JDAM-të prej 500 paundësh. Ajo shënon një rritje të konsiderueshme në aftësitë e municioneve të drejtuara me saktësi të Ukrainës. /Nacionale/