Talibanët janë sot më të fortë se kurrë, por ekziston një kërcënim i madh për ta

Një vit pasi ata rifituan pushtetin në Afganistan, talebanët janë ushtarakisht më të fuqishëm se kurrë, por kërcënimet ndaj sundimit të tyre mbeten, qoftë nga Fronti i Rezistencës Kombëtare (NRF) apo nga grupi islamik xhihadist sunit-Khorasan (IS-K).

Për të konsoliduar pushtetin, talebanët dislokuan mijëra luftëtarë në luginën e pjerrët malore të Panjshirit, bastion i të vetmit kërcënim ushtarak konvencional për islamistët që nga marrja e pushtetit në gusht 2021.

Lugina piktoreske në verilindje të Afganistanit, e cila u ka rezistuar forcave që e rrethojnë për dekada, lindi NRF-në, luftëtarë të fortë të udhëhequr nga Ahmad Shah Masud - Luani i Panjshirit - në luftën kundër forcave sovjetike në vitet 1980. NRF tani drejtohet nga djali i tij Ahmad Masud, i cili aktualisht ndodhet në mërgim në një vend të panjohur.

Probleme me mbetjet e ISIS

Në anën tjetër të spektrit, IS-K ka kryer një sërë bombash dhe sulmesh vetëvrasëse në 12 muajt e fundit, por xhihadistët janë të fokusuar kryesisht në objektiva "të buta", xhami shiite dhe tempuj sikh, duke mos u ekspozuar ndaj konfrontimeve me talebanët.

Pas tërheqjes kaotike të SHBA-së dhe trupave të tjera të huaja më 31 gusht të vitit të kaluar, kërcënimet perëndimore ndaj sundimit taliban janë shuar, megjithëse vrasja e fundit e liderit të Al Kaedës Ayman al Zawahiri nga një dron amerikan në Kabul tregon se sa të cenueshëm janë liderët talebanë kundër një armik i fuqishëm.

Talebanët janë ende më të shqetësuar për luginën e Panjshirit, por analisti amerikan Michael Kugelman beson se një rezistencë më serioze ndaj islamistëve do të duhet të presë. "Nëse IS-K shkon në një varg sulmesh dhe fillon sulme më serioze kundër talebanëve, mendoj se NFR mund të përfitojë vërtet nga kjo", tha Kugelman.

“Nëse gjithnjë e më shumë familje afgane hidhen në erë në sulmet xhihadiste ISIS-Khorasan, mendoj se kjo do të dëmtonte seriozisht legjitimitetin e talebanëve dhe NRF mund të përfitonte, do t'u jepte atyre një mundësi”, shton Kugelman.

Beteja për Panjshir

Panjshir ishte provinca e fundit që ra në duart e talebanëve vitin e kaluar. Ajo rezistoi deri më 6 shtator, tre javë pasi talebanët pushtuan Kabulin. Një paqe e pakëndshme zbriti më pas në luginë, e vendosur 80 kilometra në veri të Kabulit, dhe zgjati deri në maj, kur luftëtarët e NRF zbritën nga malet dhe sulmuan përsëri.

Në përgjigje, talebanët dërguan më shumë se 6,000 luftëtarë të tyre në kolona të gjata të automjeteve të blinduara dhe ua futën frikën në kockat banorëve vendas. "Që kur erdhën në luginë, njerëzit janë në panik, ata nuk mund të flasin lirshëm", i pëshpëriti Amir një gazetari të AFP.

“Nëse shohin të rinj të ulur së bashku, talebanët mendojnë menjëherë se po planifikojnë diçka kundër tyre”, shton një i ri i cili, nga frika se zbulimi i identitetit të tij do të rrezikonte jetën e tij.

Edhe në vitet e largëta të 80-ta, pas tërheqjes së Ushtrisë së Kuqe dhe luftës civile që pasoi në vitet '90, dhe talebanët morën kontrollin e vendit, Panjshir rezistoi. Shah Masad u vra dy ditë para sulmeve të 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara.

Talibanët tani kontrollojnë rrugën kryesore që kalon nëpër luginë, me postblloqe të shumta. Disa mijëra njerëz u larguan nga lugina, ku dikur jetonin rreth 170,000 njerëz. “Dikur na pëlqente të vinim këtu”, tha Nabila, e cila erdhi në luginë me katër motrat e saj për funeralin e nënës së saj.

"Tani kemi vetëm frikë në zemrat tona. Kemi frikë se kur të vinin burrat tanë, thjesht do t'i nxirrnin nga makina dhe do t'i merrnin", shtoi ajo.

Mbretërimi i terrorit të talebanëve

Grupet e të drejtave të njeriut akuzojnë talebanët për mizori të shpeshta në Panjshir, duke përfshirë edhe ekzekutime jashtëgjyqësore. "Ata të arrestuar rastësisht shpesh u nënshtrohen rrahjeve dhe torturave, në disa raste që përfundojnë me vdekje", paralajmëroi Amnesty International në qershor.

Sipas Jamshed, një banor i një qyteti në luginë, talebanët arrestojnë dhe kërcënojnë familjet e luftëtarëve që janë në lëvizjen e rezistencës. "Kjo është arsyeja pse shumë luftëtarë të NRF-së zbritën nga malet dhe u dorëzuan", tha ai.

Talebanët dërgojnë mesazhe kontradiktore kur bëhet fjalë për atë se sa një kërcënim real paraqet NRF. Nga njëra anë, autoritetet talebane mohojnë ekzistencën e tyre, dhe nga ana tjetër dërgojnë mijëra luftëtarë për të luftuar kundër tyre.

"Nuk ka asnjë front, nuk ekziston. Vetëm disa njerëz në male po gjuajmë", tha Abdul Hamed Khurasani, komandanti i forcave speciale të talibanëve në luginë.

Ali Nazari, kreu i departamentit të punëve të jashtme të NRF, vë në dyshim pretendimet e talebanëve. “Nëse jemi kaq pak dhe të ngushtë në male, pse po dërgojnë mijëra ushtarë të tyre”, tha Nazari.

Sipas tij, NRF ka rreth 3000 luftëtarë dhe baza në të gjithë krahinën. Kugelman beson se NRF ka vullnetin për të luftuar, por i mungon kapaciteti. "Që NFR të bëhet një grup efektiv, do të ketë nevojë për mbështetje të jashtme, ushtarake dhe financiare", përfundon Kugelman.

Sipas Institutit Amerikan për Studimin e Luftës (ISW), Panjshir është bërë qendra e një rezistence të re. "Duke pasur parasysh vendndodhjen e saj gjeostrategjike, e rrethuar nga malet e larta të Hindu Kushit, Lugina e Panjshirit ofron një avantazh të madh për luftëtarët guerile", thotë raporti i fundit i ISW.

Në vitet 1990, rezistenca ndaj talebanëve gëzonte mbështetje ndërkombëtare nga aktorët kryesorë, por sot, në mungesë të mbështetjes ndërkombëtare, lufta kundër talebanëve në nivel kombëtar mbetet e izoluar dhe e përgatitur në mënyrë të pamjaftueshme, përfundon ISW. SHBA ka mbyllur kapitullin e saj në Afganistan, me shumë pak motivim për t'u angazhuar në rajon. /Nacionale/