Për çfarë po luftojnë Armenia dhe Azerbajxhani?

Luftimet midis Azerbajxhanit dhe Armenisë në rajonin e diskutueshëm të Nagorno-Karabakut të Kaukazit Jugor u ndezën sërish me një sulm ndaj pozicioneve armene.

Trupat e Azerbajxhanit sulmuan pozicionet armene në tre vende me artileri dhe armë të kalibrit të lartë, njoftoi Ministria armene e Mbrojtjes. Ministria e Mbrojtjes e Azerbajxhanit, nga ana tjetër, njoftoi se luftimet ishin shkaktuar nga një tentativë për sabotim armen.

Konflikti midis Armenisë dhe Azerbajxhanit mbi rajonin e diskutueshëm ka zier për dekada. Në vitin 2020, të dy palët zhvilluan një luftë të përgjakshme për kontrollin e territorit, e cila, me ndërmjetësimin e autoriteteve ruse, përfundoi në një armëpushim të lirë.

Shkaku i konfliktit

Në vitet 1920, qeveria sovjetike krijoi Rajonin Autonom të Nagorno-Karabakut në Azerbajxhan, ku të paktën 95 për qind e popullsisë janë armenë etnikë. Azerbajxhani kufizohet me Rusinë në veri. Problemet në enklavë filluan në vitin 1988, kur autoritetet në Nagorno-Karabakh u përpoqën të bashkoheshin me republikën e atëhershme sovjetike të Armenisë dhe të shpallnin pavarësinë nga Azerbajxhani, një republikë tjetër sovjetike.

Në vitin 1992, pas rënies së Bashkimit Sovjetik, shpërtheu lufta midis dy vendeve të reja për kontrollin e rajonit. Nagorno-Karabakh shtrihet brenda kufijve të njohur ndërkombëtarisht të Azerbajxhanit, por kryesisht kontrollohet nga fraksionet politike të lidhura me Armeninë.

Në atë konflikt u vranë midis 20,000 dhe 30,000 njerëz dhe qindra mijëra prej tyre u zhvendosën. Pas armëpushimit të vitit 1994, Armenia fitoi kontrollin e Nagorno-Karabakut, por gjithashtu pushtoi 20 për qind të territorit përreth Azerbajxhanit.

Përshkallëzimi i marrëdhënieve në vitin 2020

Ndërmjet viteve 1994 dhe 2020, konfliktet u ndezën periodikisht përgjatë kufirit. Në vitin 2016, gjatë katër ditëve u zhvilluan përleshje të ashpra midis Azerbajxhanit dhe forcave armene në Nagorno-Karabakh.

Por viti 2020 pa luftën e vërtetë, pasi Azerbajxhani nisi një ofensivë përtej linjave të mbajtura nga forcat armene dhe luftëtarët lokalë. Konflikti filloi në mëngjesin e 27 shtatorit dhe zgjati për gjashtë javë, shkruan Washington Post.

Një nga karakteristikat kryesore të tij ishte mbështetja ushtarake e Turqisë ndaj Azerbajxhanit. Në muajt para shpërthimit të konfliktit, eksportet turke të pajisjeve ushtarake në Azerbajxhan u rritën gjashtëfish. Turqia i ka shitur dronë dhe pajisje të tjera atij vendi, të cilat ekspertët thonë se ndihmuan ta kthenin valën në favor të Azerbajxhanit.

Rusia ndërmjetësoi bisedimet e paqes dhe pas marrëveshjes, Armenisë iu desh të hiqte dorë nga pjesë të territorit që kishte nën kontroll për dekada. Paqeruajtësit rusë janë vendosur për të patrulluar rajonin.

Çfarë po ndodh tani?

Azerbajxhani njoftoi në fillim të gushtit të këtij viti se forcat e tij zmbrapsën një sulm armen pranë Nagorno-Karabakh, në të cilin u vra një nga ushtarët e tij.

Ministria e Mbrojtjes në Baku akuzoi Armeninë për shkelje të armëpushimit, duke thënë se forcat armene u përpoqën të kapnin një kodër në lagjen Lachin, një zonë e kontrolluar nga paqeruajtësit rusë.

Ushtria në Nagorno-Karabakh kundërshtoi këto pretendime dhe akuzoi Azerbajxhanin për vrasjen e dy ushtarëve, duke e shpallur atë një "mobilizim të pjesshëm".

"Armëpushimi i ndërmjetësuar nga Rusia nuk ka sjellë as stabilitet të plotë dhe as siguri në rajon. Rusia ka ndoshta ndikimin më të madh nga çdo fuqi e jashtme në koordinimin e armëpushimit, por ajo i ka ezauruar burimet dhe fokusin e saj në Ukrainë", shkroi Alex Fults dhe Paul Stronski i Carnegie Endowment for International Peace.

Mirëpo, duket se konflikti i ri, i cili shpërtheu mbrëmjen e djeshme, është qetësuar shumë shpejt.

Kryeministri armen Nikol Pashinyan foli me telefon me presidentin rus Vladimir Putin, presidentin francez Emmanuel Macron dhe sekretarin amerikan të shtetit Antony Blinken për të diskutuar situatën, por Reuters tha se media lokale raportoi se ishte rënë dakord për një armëpushim. /Nacionale/