Çfarë po ndodh, pse do të bëjë Rusia referendume në Ukrainë?
Zyrtarët e mbështetur nga Rusia në katër rajone të okupuara të Ukrainës kanë shpallur referendume për bashkimin me Rusinë.
E gjithë kjo ngjanë me aneksimin e Krimesë, megjithatë tani është më ndryshe, pasi të katër rajonet janë në luftë.
Çfarë po ndodh dhe pse tani?
Pas gati shtatë muaj lufte, Vladimir Putin duket se është i shqetësuar. Kundërofensiva e Ukrainës ka rimarrë pjesë të territorit të pushtuar në muajt pas pushtimit të Rusisë më 24 shkurt.
Putin tani është nën presionin e vijës së ashpër për t'u përgjigjur dhe mbështetja e referendumeve të stilit të Krimesë u jep kritikëve të tij një përgjigje. Mediat ruse tashmë po publikojnë sondazhe të opinionit që pretendojnë mbështetje të gjerë për bashkimin me Rusinë, por ato janë po aq të rreme sa votat që do të mbahen në mes të një lufte, pa shqyrtimin apo legjitimitetin e duhur.
Ashtu si vota e tij të vitit 2014 në Krime, u panë si mashtrim nga komuniteti ndërkombëtar, po ashtu janë edhe këto, të dënuara tashmë nga liderët e Francës dhe Gjermanisë.
Por presidenti Putin mund të mendojë se shpallja e zonave të pushtuara si territor rus mund të ndryshojë rrjedhën e luftës, pasi do t'i mundësojë atij t'u thotë mbështetësve perëndimorë të Ukrainës që të ndalojnë furnizimin me armë.
Analisti rus Aleksandër Baunov thotë se shpresa e Rusisë është që Perëndimi do të tërhiqet nga mendimi për të luftuar në atë që Rusia e konsideron territorin e saj.
Çfarë i bën këto vota të pavërteta?
Për pesë ditë, nga 23-27 shtator, katër rajone të Ukrainës që janë pjesërisht ose pothuajse plotësisht të pushtuara nga Rusia do të mbajnë referendume, me votim personalisht ose nga distanca.
Kryeqyteti rajonal, qyteti Kherson, nuk është një vend i sigurt për momentin, me ushtarët rusë që përpiqen të frenojnë një kundërofensivë të madhe ukrainase. Ndërtesa e administratës qendrore është goditur nga një seri raketash vetëm javën e kaluar, gjë që i bënë votimet e sigurta të pamundura.
Më pas është Zaporizhzhia, i cili mbetet i sigurt në duart e Ukrainës, kështu që çdo votim për aneksimin e atij rajoni nuk ka shumë kuptim.
Donetsk në lindje është vetëm 60% nën pushtimin rus dhe shumë në qendër të konfliktit, ndërsa Rusia kontrollon pjesën më të madhe të Luhanskut në veri-lindje, edhe pse ka filluar të humbasë terren.
Udhëheqësit prokurë të Rusisë mund të kenë qenë të prirur për të organizuar vota për disa muaj, por ky vendim i menjëhershëm sjell dëshpërim.
Sipas fjalëve të Emmanuel Macron të Francës: "Rusia filloi luftën, pushtoi këtë rajon, bombardoi njerëzit, i bëri njerëzit të ikin dhe tani po thonë pikërisht në këtë rajon se do të organizojë një referendum".
Çfarë ndodh pas aneksimit?
Gjithçka është kaq e ndryshme nga viti 2014. Udhëheqësi prokurë i Donetsk i ka bërë thirrje Putinit që t'i përgjigjet një vendimi pozitiv pas 27 shtatorit.
Presidenti rus ka shumë të ngjarë të vendosë të aneksojë të katër rajonet, por pak do të ndryshojë në terren pasi kundërofensiva e Ukrainës do të vazhdojë.
Rusia mund të kërkojë që vendet e NATO-s të ndalojnë armatosjen e Ukrainës, por asnjëra prej tyre nuk do t'i njohë votat. Siç thekson Instituti për Studimin e Luftës, Ukraina tashmë ka goditur objektivat ushtarake ruse në Krime dhe ende nuk ka pasur asnjë hakmarrje ruse.
A do të mobilizohet Rusia?
Deri më tani, presidenti i Rusisë nuk ka deklaruar luftë, duke e cilësuar këtë fushatë një "operacion special ushtarak". Kjo gjë e ka penguar mobilizimin e plotë dhe flitet se ai mund të jetë në prag të këtij hapi.
E ndërkohë që të katër rajonet po shpallnin pseudovotimet e tyre, dhoma e ulët e parlamentit të Rusisë po nxitonte për një ndryshim të ligjit që fut konceptet e "mobilizimit" dhe "kohës së luftës" në kodin penal - me dënime të ashpra për dezertim, dorëzim ose mungesa pa leje.
Mobilizimi mund të jetë tani në tryezë, por jo menjëherë.
Putin po u sinjalizon aleatëve të tij të mbetur se po përpiqet t'i japë fund luftës, presidenti i Turqisë, Erdogan tha se ai madje po përpiqej ta bënte këtë sa më shpejt që të ishte e mundur.
Megjithatë, nëse kjo nuk funksionon, Alexander Baunov beson se ai do të jetë në gjendje të fajësojë të tjerët dhe ta kthejë pushtimin e tij në Ukrainë në një luftë mbrojtëse. Moska atëherë do të shpresonte të legjitimonte konfliktin për rusët e zakonshëm dhe të merrte masa të mëtejshme.
A ka rrezik bërthamor?
Propagandistët rusë kërcënojnë rregullisht përdorimin e arsenalit bërthamor të vendit, veçanërisht tani që forcat e tyre të armatosura po humbasin në fushën e betejës në Ukrainë. Ata gjithashtu e kanë përshkruar fushatën në Ukrainë si një luftë me NATO-n, edhe pse udhëheqësit perëndimorë kanë qenë jashtëzakonisht të kujdesshëm për të shmangur konfliktin e drejtpërdrejtë.
Nënkryetari i Këshillit të Sigurimit të Rusisë, Dmitry Medvedev, lëshoi një kërcënim të fshehtë të martën kur tha se pas aneksimit çdo cenim në territorin rus mund të përballet nga "të gjitha forcat e vetëmbrojtjes".
Ndërsa, propagandistja televizive ruse Margarita Simonyan shkoi më tej, duke thënë se sulmet në territorin rus do të shndërroheshin në një "luftë të plotë midis Ukrainës dhe NATO-s dhe Rusisë, duke i zgjidhur duart e Rusisë".
Deputeti konservator i Mbretërisë së Bashkuar Bob Seely, i cili sapo ka vizituar Kievin, beson se kërcënimi bërthamor është kryesisht një kërcënim për të frikësuar dhe trembur Perëndimin për të ndaluar furnizimin e Ukrainës me armë.
