Çfarë do të thotë për NATO-n anëtarësimi i Finlandës dhe Suedisë?
Finlanda ka njoftuar vendimin e saj për t'u bashkuar me NATO-n sa më shpejt të jetë e mundur, ndërsa pritet që Suedia ta ndjekë këtë shembull së shpejti. Por, çfarë do të thotë kjo për aleancën?
Kufiri tokësor i NATO-s me Rusinë është vendosur të dyfishohet pasi Finlanda dhe Suedia dorëzojnë aplikimet e tyre për anëtarësim në aleancën më të fuqishme të mbrojtjes në botë.
NATO aktualisht ka një kufi tokësor prej 1215 kilometrash dhe me bashkimin e tyre, kufiri do të rritet në 2600 kilometra.
Në një deklaratë të përbashkët të enjten, presidenti i Finlandës Sauli Niinisto dhe kryeministrja Sanna Marin thanë se anëtarësimi i vendit të tyre do të forconte të gjithë aleancën e mbrojtjes.
"Finlanda duhet të aplikojë për anëtarësimin në NATO pa vonesë. Shpresojmë që hapat kombëtarë që duhen ende për të marrë këtë vendim do të merren me shpejtësi brenda ditëve të ardhshme."
Ndërkohë, Suedia, e cila tradicionalisht ka qenë më ngurruese për t'u bashkuar me aleancën, pritet të bëjë njoftimin e saj këtë fundjavë.
Çfarë do të thotë bashkimi i këtyre vendeve për NATO-n?
Robert Dalsjo, analist i lartë i NATO-s në agjencinë suedeze të Kërkimeve të Mbrojtjes, tha për DW se anëtarësimi i Suedisë dhe Finlandës do të nënkuptonte se pasiguria e NATO-s mbi mënyrën se si Suedia dhe Finlanda do të vepronin në një krizë, nuk do të ekzistonte më.
"NATO do ta dijë me siguri se ku qëndrojnë Suedia dhe Finlanda, dhe kjo do të rrisë sigurinë dhe parandalimin në rajonin e Detit Baltik. Gjithashtu do ta bëjë më të lehtë mbrojtjen e shteteve baltike për aleancën, sepse nuk do të ketë më asnjë pyetje nëse hapësira ajrore suedeze mund të përdoret, për shembull, për të dërguar trupa ose furnizime në vendet baltike", tha ai.
Ndërsa, Harry Nedelcu, ekspert i NATO-s dhe drejtor i politikave në Rasmussen Global, një konsulencë politike ndërkombëtare, ndan një pikëpamje të ngjashme.
Ai tha për DW, se, "mesazhi i parë i anëtarësimit të këtyre vendeve në NATO është politik dhe i synuar ndaj Rusisë. Së dyti, për NATO-n ka të bëjë me aftësitë e vërteta që Finlanda dhe Suedia po sjellin në tryezë. Ndërsa të gjithë të tjerët në Evropë kanë pakësuar aftësitë e tyre ushtarake pas Luftës së Ftohtë, Finlanda dhe Suedia kanë ndërtuar aftësitë e tyre ushtarake, që mund të sjellë jo pak në aleancë”.
Ambasadori i Finlandës në NATO, Klaus Korhonen, tha se ndërsa Rusia mbetet një fqinj i rëndësishëm për Finlandën, besimi politik në këtë marrëdhënie është shkatërruar.
"Rusia, në një farë mënyre, ka ndryshuar lojën në Evropë në lidhje me të ardhmen. Kështu që unë mendoj se sigurisht që do të jetë një nga detyrat e politikës së jashtme të Finlandës që në të ardhmen të ndërtojë përsëri një marrëdhënie mirëfunksionale, e cila është bazuar në interesa të përbashkëta me Rusinë, por se si do të ndodhë kjo, mbetet për t'u parë."
Çfarë çoi në ndryshimin e qëndrimit?
Pas shpërbërjes së BRSS në 1991, Finlanda dhe Suedia iu afruan më shumë Bashkimit Evropian dhe u bënë anëtare të bllokut në 1995. Megjithatë, të dy kombet vazhduan të mbeten ushtarakisht neutrale.
Suedia nuk ka qenë pjesë e asnjë aleance ushtarake për më shumë se 200 vjet dhe gjithashtu ka ruajtur neutralitetin gjatë Luftës së Dytë Botërore. Finlanda nga ana tjetër kaloi në neutralitet pas humbjes nga Bashkimi Sovjetik në Luftën e Dytë Botërore.
Por lufta e Rusisë në Ukrainë ka tronditur të dy vendet dhe ka shkaktuar diskutime të reja rreth politikave të ardhshme të sigurisë.
"Për finlandezët, politika e jashtme ka qenë gjithmonë për të kuptuar se ne kemi një kufi të gjatë me Rusinë, një kombinim i realizmit dhe idealizmit," tha për DW ish-kryeministri i Finlandës Alexander Stubb. Por ai theksoi se si lufta në Rusi kishte rezultuar në një zgjim kombëtar edhe më të fortë në vend.
"Disa javë para fillimit të luftës, 50% e finlandezëve ishin kundër anëtarësimit në NATO dhe 20% ishin pro. Brenda natës kjo ndryshoi në 50% pro dhe 20% kundër." Tani që Finlanda ka bërë njoftimin e saj ai mendon se mbështetja do të shkojë deri në 80%.
Për Suedinë, lëvizja për t'u bashkuar me aleancën është edhe më shumë një ndryshim paradigme.
"NATO nuk ka parë kurrë një aplikant më pak entuziast se Suedia, aktualisht nën socialdemokratët. Ata e dinin që nëse Finlanda do të aplikonte, ata do të duhej të aplikonin, sepse përndryshe Suedia do të ishte e vetme jashtë NATO-s dhe do të duhej të shpenzonte shumë më tepër për mbrojtjen”, tha për DW Elisabeth Braw, Rezidente në Institutin Amerikan të Ndërmarrjeve.
Ndërkohë, Stubb shtoi se kur realitetet në terren ndryshojnë, Finlanda dhe Suedia janë në gjendje të marrin vendime të shpejta.
"Finlanda e ka bërë këtë gjatë gjithë historisë së saj. Suedia nuk e ka pasur nevojën për ta bërë këtë. Por tani kur përballen me një Rusi agresive revizioniste, imperialiste, totalitare, autoritare, ato po arrijnë në përfundimin se anëtarësimi në NATO është rruga që duhet bërë,” tha ai.
Sfida të reja për NATO-n
Anëtarët e NATO-s e kanë bërë të qartë se Finlanda dhe Suedia do të "mirëpriten krahëhapur", me shefin e aleancës Jens Stoltenberg duke shtuar se procesi i anëtarësimit të tyre "do të shkojë shpejt".
Megjithatë, Dalsjo i Agjencisë Suedeze të Kërkimeve të Mbrojtjes tha se sfida e madhe për NATO-n nuk do të ishte aplikimi i Suedisë dhe Finlandës, por mënyra se si të trajtohet ndikimi i luftës në Ukrainë.
"NATO është kapur pas nocionit se njerëzimi ishte kthyer në një qoshe dhe se Rusia ishte një partner strategjik. Për këtë arsye, aleanca nuk ka krijuar një pozicion të fortë force në Lindje. Kjo do të duhet të ndryshojë," tha ai.
Nedelcu i Rasmussen Global thotë se ky pranim nordik do të forconte praninë e NATO-s në rajonin e Baltikut.
"Finlanda dhe Suedia janë tashmë ndër partnerët më të fortë dhe më të integruar të NATO-s dhe bashkimi me aleancën do të rezultojë në një prani më të fortë detare të NATO-s në Detin Baltik," tha ai.
Kërcënimet nga Rusia
Moska, ndërkohë, ka paralajmëruar për pasoja. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, ka theksuar se zgjerimi i NATO-s drejt lindjes nuk do të sillte stabilitet në Evropë.
Muajin e kaluar, ish-presidenti rus Dmitry Medvedev paralajmëroi se Moska do të forconte praninë e saj në rajonin e Balltikut nëse Finlanda dhe Suedia do t'i bashkoheshin NATO-s. Por Braw thotë se një pushtim rus i Finlandës apo Suedisë ka shumë pak gjasa të ndodhë.
"Askush nuk do të argumentonte seriozisht se Rusia ka të ngjarë të pushtojë Suedinë ose Finlandën nëse ato aplikojnë për anëtarësim në NATO, sepse Rusia qartësisht nuk i ka burimet. Për momentin ajo nuk është vetëm e lidhur në Ukrainë, por po tregon një shfaqje vërtetë të dobët në të, tani nuk do të ishte koha që Rusia të hakmerret ushtarakisht kundër Suedisë dhe Finlandës", tha ajo.
"Ajo që Rusia po bën për momentin është kryerja e sulmeve kibernetike kundër Finlandës dhe fushata reklamuese pa kuptim kundër Suedisë, duke pretenduar se suedezë të ndryshëm të famshëm ishin nazistë. Nëse kjo është më e mira që mund të bëjnë, mendoj se është një kohë shumë e mirë për t'u bashkuar me NATO-n." shtoi ajo.
Nedelcu shpjegoi se ndërsa agresioni rus në periudhën e ndërmjetme të procesit të ratifikimit të Finlandës dhe Suedisë mund të ndodhë, aleatët e vendeve mund të vendosin disa asete ushtarake në Detin Baltik për t'i dërguar një mesazh politik Kremlinit.
Ndërkohë, Mbretëria e Bashkuar ka nënshkruar një marrëveshje për të mbështetur Suedinë nëse sulmohet dhe vendet e tjera perëndimore pritet të ndjekin shembullin me marrëveshje të ngjashme me Suedinë dhe Finlandën.
Braw përsëriti se pavarësisht nga mbështetja nga MB dhe ShBA, të qenit anëtar i NATO-s do të paraqiste një pozicion të frikshëm kundër kërcënimeve ruse.
"Sa herë që kjo luftë të përfundojë, Rusia do të lëpijë plagët e saj dhe do të thotë: "Epo, ne patëm një moment Vietnami. Ne dolëm shumë keq dhe u turpëruam. Tani do të reformojmë forcat tona të armatosura". Dhe ata do ta bëjnë. Ndoshta jo aq radikalisht [sa Shtetet e Bashkuara] pas Luftës së Vietnamit, por ata do të dalin shumë më mirë se sa janë tani," tha Braw.
"Dhe kështu, atëherë Suedia, Finlanda dhe vendet e tjera në rajon do të duhet të shqetësohen vërtetë për agresionin e mundshëm rus dhe atëherë do të ishte një kohë e mirë për të qenë anëtare e NATO-s," shtoi ajo.
