A është gati të shpërthejë Lufta e Tretë Botërore?
Rusia la të kuptohet se lufta bërthamore do të vendosej në plan të parë nëse NATO angazhohet në konflikt të drejtpërdrejtë.
Ndërsa tensionet rriten midis Perëndimit dhe antagonistëve të tij në Rusi dhe Kinë, frika po rritet se luftërat mund të zhvillohen në një konflikt më të gjerë të armatosur.
Pas më shumë se një muaj luftimesh, Rusia nuk ka arritur të pushtojë kryeqytetin e Ukrainës, Kiev, por ka shkaktuar shkatërrime në të gjithë vendin. Diku tjetër, analistët ndërkombëtarë janë të kujdesshëm për pikat e shumta të nxehta ku Pekini mund të dëshirojë të lërë shenjën e tij ushtarake gjatë dekadës së ardhshme.
Ashtu si periudhat e paqëndrueshmërisë gjeopolitike që çuan në Luftën e Dytë Botërore, ka pasur edhe një herë "vite të rritjes së ujërave", tha Bret Stephens në The New York Times - por "u desh pushtimi i Rusisë në Ukrainë që të flitet për Luftën e Tretë Botërore".
Rusia
Forcat e Vladimir Putinit po vendosin taktika më brutale kundër Ukrainës dhe tani prezantuesi i emisionit 60 Minuta të kanalit televiziv shtetëror Rossiya 1 ka "lëshuar një kërcënim bërthamor të frikshëm", raportoi The Mirror .
Olga Skabeyeva tha se nëse anëtarët e NATO-s dërgojnë paqeruajtës në Ukrainë, “kjo do të përfaqësojë një përplasje të drejtpërdrejtë midis forcave të armatosura të Rusisë dhe NATO-s. Dhe se si do të përfundojë kjo përplasje ndoshta nuk ia vlen të shpjegohet… kjo quhet Lufta e Tretë Botërore”.
Paralajmërimi u “jehonë në shfaqje të tjera të kontrolluara nga Kremlini”, tha gazeta. Koloneli Yury Knutov tha në Channel 1 se, nëse NATO dhe Rusia do të përfshihen në konflikt, Rusia "do të duhet të përdorë armë taktike bërthamore në teatrin e operacioneve".
Por një konflikt i tretë global tashmë mund të jetë duke u zhvilluar. Më shumë se një muaj pas konfliktit, presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy i tha NBC News se Vladimir Putin "mund ta ketë nisur tashmë" Luftën e Tretë Botërore. "Ne e kemi parë këtë 80 vjet më parë, kur Lufta e Dytë Botërore kishte filluar... askush nuk do të ishte në gjendje të parashikonte se kur do të fillonte lufta në shkallë të gjerë", tha ai.
Gazetarja me bazë në Kiev, Veronika Melkorzervoa sugjeroi se një konflikt global mund të ketë qenë duke u zhvilluar prej vitesh. Ukrainasit “nuk besonin se Putini do të guxonte të niste një pushtim në shkallë të plotë. Por ai e bëri. Sepse në Moldavi, Gjeorgji, Siri dhe Ukrainë, Rusia u largua me krimet e saj”, tha ajo në The Atlantic.
Në të ardhmen, pushtimi i Ukrainës mund të “mos shihet si fillimi, por si një pikë kthese kyçe”, vazhdoi ajo. Dhe "ndoshta duke thënë "Kjo nuk është lufta jonë", vendet kryesore demokratike të botës thjesht po tregojnë se janë në mohim të asaj që do të ndodhë më pas".
Ndërsa forcat ruse vazhdojnë të "godasin" Kievin dhe qytetet e tjera kyçe të Ukrainës, fuqitë perëndimore "kanë manovruar me shumë kujdes për të shmangur konfliktin e drejtpërdrejtë me Presidentin Vladimir Putin", njeriu që kontrollon numrin më të madh të armëve bërthamore në botë dhe "nuk ka treguar asnjë shqetësim në duke u mburrur me të”, tha Politico .
Por ndërsa zyrtarët perëndimorë deri më tani kanë përjashtuar idenë e vendosjes së një zone ndalim-fluturimi, zyrtarë të lartë të qeverisë, diplomatë dhe analistë ushtarakë thonë se ekziston një "rrezik i madh" që SHBA dhe aleatët e tjerë të NATO-s mund të tërhiqen në një luftë në " praktikisht në çdo moment”.
Një skenar i tillë mund të jetë një "gabim" nga ana e rusëve, tha një analist i paidentifikuar me bazë në Uashington për faqen e lajmeve politike. “Ata hedhin një raketë në Poloni. Kjo nuk është e pamundur dhe pastaj shumë shpejt përshkallëzohet. Por ne duhet të përgjigjemi. Nuk mund të mos përgjigjemi”.
Sulmet ajrore 20 kilometra nga kufiri i Polonisë me Ukrainën nxitën paralajmërime nga Këshilltari i Sigurisë Kombëtare i SHBA-së, Jake Sullivan se "çdo zjarr, qoftë edhe aksidental, në një vend fqinj të NATO-s do të shkaktonte një përgjigje të plotë të NATO-s".
Skenarë të tjerë, më "të zakonshëm", mund të çojnë gjithashtu në luftë. Avionët rusë kanë shkelur tashmë hapësirën ajrore suedeze disa herë. "Një anije mallrash estoneze u fundos në brigjet e Odesa, me sa duket pasi goditi një minë", tha faqja e lajmeve. "Çdo incident i tillë mund të përshkallëzohet lehtësisht".
Ndërkohë, vendet aleate "po përpiqen të gjurmojnë një vijë të mesme midis ndërhyrjes së drejtpërdrejtë dhe mosbërjes së asgjëje", tha Deborah Haynes, redaktore e sigurisë dhe mbrojtjes e Sky News.
Kjo ka përfshirë dërgimin e armëve dhe municioneve në Ukrainë për të forcuar aftësinë e vendit për të mbrojtur veten, duke përfshirë raketa tokë-ajër dhe ndoshta avionë luftarakë. Ndërsa dërgimi i armëve mbrojtëse "nuk është aq efektiv sa NATO-ja që mbron drejtpërdrejt hapësirën ajrore të Ukrainës", ajo "është duke ndihmuar në mënyrë të qartë Ukrainën të bëjë atë që përbën të njëjtën gjë".
Kina
Shefi i MI6, Richard Moore, paralajmëroi vitin e kaluar se ngritja e Kinës ishte "prioriteti i vetëm më i madh" i Shërbimit Informativ Sekret, pasi Pekini vazhdon "të kryejë operacione spiunazhi në shkallë të gjerë kundër Britanisë së Madhe dhe aleatëve tanë".
Moore, i njohur si C, tha se "pllakat tektonike po zhvendosen", pasi Kina tregon më shumë gatishmëri për të pohuar fuqinë e saj.
Në fjalimin e tij të parë publik , të mbajtur në Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike në nëntor, ai tha se "forca ushtarake në rritje" e Pekinit dhe dëshira për ribashkim me Tajvanin, me forcë nëse është e nevojshme, "përbëjnë një sfidë serioze për stabilitetin dhe paqen globale".
Komentet e tij erdhën disa javë pasi presidenti amerikan Joe Biden tha se Amerika kishte një angazhim për të mbrojtur Tajvanin, megjithëse një deklaratë e Shtëpisë së Bardhë më vonë këmbënguli se politika e saj e "paqartësisë strategjike" mbeti në fuqi.
Tensionet mbeten gjithashtu të larta në Detin e Kinës Jugore. Pekini e sheh hapësirën jashtë brigjeve të Azisë Lindore si territor sovran, ndërsa Uashingtoni e konsideron "militarizimin e zonës nga Kina si një rishkrim transparent të rregullave ndërkombëtare", tha The National Interest. “Asnjëra palë nuk tërhiqet – dhe asnjëri prej vendeve nuk duket i interesuar për një kompromis”, shtoi revista amerikane.
Biden zhvilloi bisedime virtuale me presidentin kinez Xi Jinping vitin e kaluar, pjesërisht, për të siguruar që konkurrenca mes tyre "të mos kalojë në konflikt të armatosur për shkak të një keqkuptimi në një pikë të nxehtë globale", tha korrespondenti i BBC -së për Kinën, Stephen McDonnell.
Konferenca dukej një “përpjekje e vërtetë për një rivendosje” dhe mund të “ndryshonte marrëdhëniet gjeopolitike globale në një mënyrë konkrete”, vazhdoi ai.
Por zyrtarët e Pentagonit mbeten të kujdesshëm se Kina mund të fillojë një konflikt ushtarak në ngushticën e Tajvanit ose pika të tjera të nxehta "diku në dekadën e ardhshme", thanë Michael Beckley, një profesor i asociuar në Universitetin Tufts dhe Hal Brands, profesor i çështjeve globale në Johns Hopkins për The Atlentic.
Pushtimi rus i Ukrainës ka ngjallur "debat të ashpër" në Kinë, tha Financial Times, i cili vjen në "një përplasje midis rreshtimit me Rusinë dhe parimeve diplomatike kineze të premtuara prej kohësh" se sovraniteti kombëtar duhet të respektohet.
Irani
MI6 gjithashtu mbetet “e fokusuar në mënyrë aktive” në Iran, tha shefi i saj në nëntor, duke vënë në dukje se udhëheqja iraniane ka “përqafuar një doktrinë të qartë të konfliktit me Izraelin dhe Perëndimin” që nga revolucioni islamik në vitin 1979.
Vendi përdor Hezbollahun për të nxitur "trazira politike" në vendet e tjera, ka ndërtuar një "aftësi të konsiderueshme kibernetike" për t'u përdorur kundër rivalëve të tij dhe vazhdon të zhvillojë teknologjinë bërthamore", tha Moore.
Në një sinjal të qartë të shqetësimit në rritje për aktivitetet e Iranit, shtetet e Gjirit iu bashkuan Izraelit për herë të parë në një stërvitje të përbashkët ushtarake të organizuar nga Marina e SHBA-së vitin e kaluar, raportoi BBC. Është një lëvizje “pothuajse e paimagjinueshme” vetëm tre vjet më parë, dhe pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Abrahamit në shtator 2020, kur Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahreini normalizuan marrëdhëniet e tyre me Jerusalemin.
Që atëherë, ka pasur "një shkëmbim intensiv të kontakteve diplomatike, ushtarake dhe inteligjente midis Izraelit dhe atyre shteteve të Gjirit", pasi rajoni është gjithnjë e më i shqetësuar për aktivitetet e Iranit.
Bisedimet e shumëpritura për të rivendosur marrëveshjen bërthamore të Iranit të vitit 2015 filluan në Vjenë në fund të vitit të kaluar, tre vjet pasi Donald Trump tërhoqi SHBA-në nga marrëveshja. Irani iu përgjigj tërheqjes me "një rritje publike, hap pas hapi të makinerisë së përdorur për pasurimin e uraniumit - karburanti bërthamor i nevojshëm për një bombë", shpjegoi NPR .
Pushtimi rus i Ukrainës ka "hedhur një hije" mbi bisedimet, duke çuar në "dyshime në rritje se një marrëveshje e re është në horizont", tha Washington Post.
Por pas 11 muajsh "bisedime pa ndërprerje", diplomatët tani "duken se janë afër një marrëveshjeje", tha The Independent. Ministri i Jashtëm i Iranit, Hossein Amirabdollahian, ka thënë se një marrëveshje është "më afër se kurrë më parë". /Nacionale/
