Çfarë po ndodh me oligarkët ukrainas? Fabrikat e tyre u shkatërruan, Zelensky po i persekuton

Ukraina është konsideruar prej kohësh një nga vendet më të korruptuara në botë, me dhjetëra biznesmenë që kontrollojnë pjesën më të madhe të pasurisë së saj, duke përfshirë stacione televizive, miniera, banka, dyqane, ferma, pasuri të paluajtshme dhe më shumë. Lufta ruse kundër Ukrainës krijoi gjithashtu viktima të papritura - oligarkët ukrainas.

Përkatësisht, lufta ndryshoi rrënjësisht marrëdhëniet politike në vetë Ukrainën, dhe pushtimi rus në atë vend shkatërroi pasurinë e oligarkëve ukrainas.

"Një fabrikë e madhe metalike në Mariupol në pronësi të Rinat Ahmetov është kthyer në gërmadha, toka e punueshme është e zbrazur për shkak të ndërprerjeve të energjisë dhe eksportet detare janë ulur", shkruan Politico.

Edhe para luftës, Presidenti Volodymyr Zelenskiy promovoi ligjin për deoligarkizimin me synimin për të kufizuar ndikimin e tyre politik.

"Lufta e ka forcuar këtë përpjekje. Zelensky nuk ka më nevojë për mbështetjen politike dhe financiare të oligarkëve dhe përvoja e zjarrtë e mbrojtjes së vendit kundër agresionit rus ka të ngjarë t'i bëjë ukrainasit më pak të gatshëm t'i përkulen përsëri mega të pasurve. Forcimi sundimi i ligjit është gjithashtu një kusht për një pjesë të madhe të ndihmës që tani është nga e majta në Ukrainë”, shkruan Politico.

Qeveria ukrainase ka vendosur të shtetëzojë kompanitë strategjike në vend, të cilat më parë ishin në pronësi të oligarkëve.

Mediat raportuan për fatet jo vetëm të oligarkëve rusë por edhe ukrainas, të cilët vetë e dinë më së miri se krizat e mëdha janë një mundësi për të fituar pasuri, por edhe një mundësi për ta humbur atë.

Rinat Akhmetov

Njeriu më i pasur në Ukrainë, Rinat Akhmetov, po paguan një çmim të rëndë për pushtimin e vendit nga Rusia. Shtylla kurrizore e perandorisë së tij të biznesit - konglomerati metalurgjik Metinvest - humbi dy nga fabrikat e tij të mëdha në Ukrainën jugore. Uzina e çelikut Azovstal dhe Ilyich u shndërruan në grumbuj rrënojash nga forcat ruse gjatë sulmit në Mariupol. Në qershor, Ahmetov ngriti një padi kundër Rusisë në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut.

Që nga fillimi i luftës, asetet e tjera të tij - duke përfshirë termocentralet, bankat, fermat, objektet e minierave dhe përpunimit - janë dëmtuar ose konfiskuar nga forcat ruse.

Kompanitë e Akhmetov mblodhën para dhe burime për të ndihmuar përpjekjet e luftës, duke ofruar më shumë se 100 milionë dollarë në forca të blinduara dhe helmeta, materiale fortifikuese, automjete ushtarake, pako ushqimore dhe ilaçe për civilët.

Sipas zëdhënësit të Akhmetov, ai u kthye në Ukrainë një ditë para pushtimit rus. "Ai e takoi fillimin e luftës në shtëpi, në Kiev. Që atëherë, ai nuk është larguar nga Ukraina për asnjë ditë të vetme," tha zëdhënësi.

Sipas edicionit ukrainas të Forbes, pasuria e Akhmetov u ul nga pothuajse 14 miliardë dollarë në janar në 4.3 miliardë dollarë në dhjetor, por ai është ende personi më i pasur në Ukrainë.

“Meqenëse aksionet intensive ushtarake dhe sulmet me raketa në Ukrainë, për fat të keq, vazhdojnë pothuajse çdo ditë, një llogaritje e saktë dhe e plotë e humbjeve nuk është e mundur në këtë fazë dhe vlerësimet mund të jenë të pasakta dhe jo bindëse”, tha për mediat zëdhënësi i oligarkut.

Vitin e kaluar, Presidenti Zelenski e akuzoi atë për përpjekje për një grusht shteti, të cilin Akhmetov e mohoi me forcë.

Miku i mirë i këtij oligarku është sportisti kroat Darijo Srna, i cili për vite me radhë ishte ylli i klubit të tij të futbollit Shakhtar. Srna ka shprehur vazhdimisht mbështetjen e tij për Ukrainën që nga fillimi i pushtimit rus.

Viktor Pinchuk

Që nga fillimi i pushtimit rus, Viktor Pinchuk u ka kërkuar në mënyrë aktive vendeve perëndimore të rrisin mbështetjen e tyre ushtarake dhe ka kritikuar disa vende, si Gjermania, për vonesa. Deri në fund të shtatorit, oligarku kishte shpenzuar më shumë se 45 milionë dollarë për të mbështetur ushtrinë dhe civilët ukrainas, sipas fondacionit të tij bamirës.

Në javët e para të luftës, kur trupat ruse po i afroheshin Kievit, paramedikët u vendosën në vilën luksoze të Pinchuk në periferi të kryeqytetit ukrainas. Perandoria e biznesit të oligarkut - e ndërtuar rreth prodhuesit të tubave dhe rrotave hekurudhore Interpipe - ka vuajtur më pak se bizneset e oligarkëve të tjerë.

"Situata financiare e ndërmarrjes është përkeqësuar, por nuk mund të thuhet se është një fatkeqësi," tha Aleksander Parashiy, kreu i kërkimit në firmën konsulente ukrainase Concorde Capital.

"Ata nuk u prekën aq shumë nga armiqësitë sa nga rritja e çmimeve të energjisë dhe problemet logjistike," shpjegoi ai. Pasuria e Pinchuk ra nga 2.6 miliardë dollarë në 2 miliardë dollarë, sipas Forbes.

Petro Poroshenko

Para luftës, Poroshenko po luftonte për jetën e tij politike, duke u përballur me akuzat e tradhtisë së lartë dhe nxitjes së terrorizmit. Sipas prokurorëve të shtetit, Poroshenko dyshohet se ka favorizuar dërgesat e qymyrit nga rajoni i Donbasit të kontrolluar nga rebelët në vend të qymyrit të prodhuar në Afrikën e Jugut.

Pavarësisht pretendimeve të tij për pafajësinë, një gjykatë në Kiev sekuestroi një pjesë të pasurisë së tij. Pas pushtimit, stacionet televizive të kontrolluara nga Poroshenko moderuan kritikat e tyre ndaj Zelenskit.

"Në ditën e parë të agresionit rus, më 24 shkurt, erdha te Zelensky dhe i thashë: "Unë nuk jam më lider i opozitës. Ju dhe unë jemi të dy ushtarë. Unë nuk do të kritikoj askënd derisa të fitojmë", tha Poroshenko, një intervistë për Zërin e Amerikës.

Poroshenko, i cili favorizoi politikat nacionaliste kur ishte president, gjithashtu veshi uniforma ushtarake dhe organizoi grupe vullnetare për të ndihmuar në luftë - megjithëse zyra e Zelenskiy e akuzoi atë për PR të panevojshme.

Kompanitë e Poroshenkos shpenzuan më shumë se 46 milionë dollarë për të mbështetur forcat e armatosura, tha zëdhënësi i tij. Ai furnizonte automjete të blinduara të blera në Itali dhe Britani, kamionçina me katër rrota, jelek antiplumb, helmeta, karburant etj.

Forbes thotë se pasuria e tij ra nga 1.6 miliardë dollarë në 700 milionë dollarë.

Ihor Kolomoisky

Kolomoisky besohej të ishte mbështetësi kryesor origjinal i presidentit ukrainas Zelensky, i cili përdori stacionet e tij të fuqishme televizive për të promovuar aktorin dhe komedianin popullor gjatë zgjedhjeve presidenciale të vitit 2019.

Sidoqoftë, lidhjet e ngushta me udhëheqësin e ri nuk e shpëtuan Kolomoisky nga problemet. Në janar, Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së akuzoi Kolomojskin dhe bashkëpunëtorët e tij për pastrim parash në SHBA. Avokatët e tij mohojnë çdo keqbërje.

Aseti i tij kryesor financiar, Privatbank, u sekuestrua nga autoritetet ukrainase shtatë vjet më parë dhe Kolomoisky ende po lufton për ta rikthyer atë.

Në korrik, Zelensky thuhet se ndërmori hapa për t'i hequr Kolomoisky nënshtetësinë ukrainase sepse ai gjithashtu mban një pasaportë izraelite dhe qipriote. Kolomojski po lufton vendimin.

Viktor Medvedchuk

Viktor Medvedchuk, me vlerë 620 milionë dollarë para luftës, ishte oligarku pro-rus më me ndikim në Ukrainë. Presidenti rus Vladimir Putin thuhet se është kumbari i vajzës së tij. Afërsia e tij me Kremlinin prodhoi rezultate gjithnjë e më negative.

Përpara pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë, Medvedchuk u arrestua dhe u përball me hetim për tradhti të mundshme me akuzën e bashkëpunimit me Rusinë për nxjerrjen e paligjshme të gazit nga Deti i Zi, si dhe për furnizimin e qymyrit nga territori i rajonit të Donbasit të kontrolluar nga rebelët.

Medvedchuk u arratis nga arresti shtëpiak pas pushtimit, por u arrestua përsëri ndërsa përpiqej të largohej nga vendi i maskuar si një vullnetar ushtarak. Në shtator, ai u këmbye me robër lufte ukrainas të mbajtur nga rusët. Vendndodhja e tij aktuale nuk dihet. /Nacionale/