Disa informata lidhur me përgjegjësit në rastin e incidentit me kran në vendpunishten në Prishtinë

Shkruan: Ilir Tahiri

Në Kosovë, punimet me kran rregullohen nga legjislacioni për sigurinë dhe shëndetin në punë, si dhe nga aktet nënligjore për përdorimin e pajisjeve të punës.

Rregullat kryesore janë:

Në Ligji Nr. 04/L-161 për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë nuk ekziston një nen që flet posaçërisht për kranët. Ligji përcakton parimet e përgjithshme të sigurisë, ndërsa kërkesat teknike për kranët janë të rregulluara me akte nënligjore për përdorimin e pajisjeve të punës.

Nenet më të rëndësishme të ligjit që zbatohen për punimet me kran janë:

• Neni 16 – Obligimet e punëdhënësit: Punëdhënësi është i obliguar të sigurojë që pajisjet e punës (përfshirë kranët) të jenë të sigurta dhe të përdoren në mënyrë të sigurt.

• Neni 17 – Parimet e përgjithshme të parandalimit: Kërkon eliminimin ose zvogëlimin e rreziqeve, vlerësimin e rrezikut dhe marrjen e masave mbrojtëse para fillimit të punës.

• Neni 18 – Masat parandaluese: Detyron punëdhënësin të zbatojë masa organizative dhe teknike për të parandaluar aksidentet.

• Neni 21 – Informimi dhe trajnimi i punëtorëve: Operatorët e kranit dhe punëtorët që punojnë në zonën e ngritjes duhet të jenë të trajnuar dhe të informuar për rreziqet.

Sa i përket kranëve, kërkesat specifike (kontrolli periodik, operatori i autorizuar, pajisjet ngritëse, ndalimi i qëndrimit nën ngarkesë, etj.) gjenden në Rregulloren (MPMS) Nr. 05/2014 për kërkesat minimale të sigurisë dhe shëndetit në përdorimin e pajisjeve të punës, e cila është ndryshuar dhe plotësuar me Rregulloren (MPMS) Nr. 02/2020.

Rregullorja (MPMS) Nr. 05/2014 nuk ka nene të veçanta me titull "Kranët". Kërkesat për kranët dhe pajisjet ngritëse janë të përfshira kryesisht në Shtojcën II (Kërkesat minimale shtesë për pajisjet e punës që përdoren për ngritjen e ngarkesave), e cila është pjesë përbërëse e rregullores.

Dispozitat kryesore që zbatohen drejtpërdrejt për kranët janë:

• Pika 3.1 – Pajisjet ngritëse duhet të jenë të përshtatshme për ngarkesën, të kenë stabilitet të mjaftueshëm dhe të përdoren vetëm brenda kapacitetit të tyre të lejuar.

• Pika 3.2 – Pajisjet ngritëse duhet të kenë të shënuar qartë ngarkesën maksimale të lejuar (Safe Ëorking Load – SËL).

• Pika 3.3 – Pajisjet e ngritjes dhe aksesorët (grepa, litarë çeliku, zinxhirë, rripa etj.) duhet të zgjidhen sipas ngarkesës dhe të kontrollohen rregullisht.

• Pika 3.4 – Ngarkesat nuk duhet të kalojnë mbi punëtorë dhe nuk lejohet që personat të qëndrojnë nën ngarkesën e varur.

• Pika 3.5 – Duhet të merren masa për të parandaluar lëkundjen, rrëzimin ose rënien e ngarkesës gjatë ngritjes dhe transportimit.

• Pika 3.6 – Operimet me ngritje duhet të kryhen nga punëtorë të trajnuar dhe kompetentë; kur është e nevojshme, përdoren sinjale standarde dhe një sinjalizues (banksman/signalman).

• Pika 3.7 – Kur kushtet atmosferike (era e fortë, dukshmëria e kufizuar etj.) rrezikojnë sigurinë, operimet me kran duhet të ndërpriten.

Për punimet në kantier, këto kërkesa plotësohen edhe nga Rregullorja (MPMS) Nr. 06/2017 për vendndërtimet e përkohshme ose mobile, ku Shtojca 5 përcakton kërkesa shtesë për pajisjet bartëse dhe ngritëse, duke iu referuar drejtpërdrejt Rregullores 05/2014.

Për masat e sigurisë dhe shëndetit në punë, përfshirë punimet me kran, organi përgjegjës për mbikëqyrje nuk është komuna, por Inspektorati Qendror i Punës, i cili vepron në kuadër të Ministrisë së Financave, Punës dhe Transfereve. Ai është organi kompetent për mbikëqyrjen e zbatimit të Ligjit për Sigurinë dhe Shëndetin në Punë dhe akteve nënligjore.