Pse literatura fetare "hyjnëzon macet" e "djallëzon qentë"
Një studim i vitit 2019 në Journal for the Scientific Study of Religion zbuloi se besimtarët fetarë kanë më shumë gjasa të kenë qen sesa mace. Pronësia e kafshëve shtëpiake gjithashtu ndikohet edhe politikisht: Demokratët preferojnë macet ndërsa republikanët zgjedhin qentë.
Bastet ishte e bija e diellit. Perëndesha e lashtë egjiptiane ishte një luftëtare e ashpër luaneshë – një grua e fortë me kokën e një maceje të madhe. Me kalimin e kohës, imazhi i saj u shndërrua në një mace shtëpiake, derisa me fillimin e zbutjes, roli i saj u zhduk fare.
Çuditërisht, nuk ka asnjë statujë hyjnish mace. Bastet është deri tani më e famshmja. Një tjetër është Dawon – tigresha e egër e luftws, Durga – perëndia e panterës, Ovinnik – macja e zezë që përzë fantazmat e liga në fermat polake dhe Li Shou i Kinës – gjithashtu i nderuar nga fermerët për asgjësimin e minjve. Duke pasur parasysh përhapjen e tyre në botën tonë, do të mendonit se macet do të kishin një prani më fetare.
Ndoshta mund të tregojmë mungesën e vlerësimit të besimtarëve për macet. Kjo është tema e një studimi të vitit 2019, i botuar në Journal for the Scientific Study of Religion. Profesori i asociuar i Universitetit të Oklahomës, Samuel Perry dhe profesori asistent i Universitetit të Illinois Lindore, Ryan Burge, donin të vlerësonin pronësinë e kafshëve shtëpiake midis vizitorëve të kishës. Fetarët preferojnë qentë me një diferencë të madhe: 74.9% në 40.3% që duan macet.
Amerikanët i duan qentë. Me mbi 70 milionë deklarues, doli se ata zotërojnë 2.5 herë më shumë qen se nënkampionia, Kina. Gjithashtu atyre u pëlqen të shpenzojmë para për kafshët shtëpiake: mbi 72 miliardë dollarë vetëm gjatë vitit 2018. Kjo përbën një shifër më të lartë se shpenzimet që shkojnë për të gjitha sportet brenda një viti.
Hulumtimet e mëparshme theksojnë se tradita fetare dhe literalizmi biblik nuk parashikojnë domosdoshmërisht pronësinë e kafshëve shtëpiake, megjithëse ekipi zbuloi se ungjillorët kanë më pak gjasa të kenë një kafshë shtëpiake sesa besimet progresive. Kjo gjithashtu vlen edhe për njerëzit që shkojnë më shpesh në kishë.
Për këtë studim, Perry dhe Burge bënë një anketë në vitin 2018, ku morën pjesë 2348 të anketuar. Gjysma iu përgjigj pyetjeve në lidhje me pronësinë e kafshëve shtëpiake, me një mesatare prej 1.72 kafshë shtëpiake për familje. Ata ndanë statistikat për tri grupet më të mëdha fetare: ungjillorët, protestantët dhe katolikët.
Rëndësia biblike prek vetëm ungjillorët. Meqenëse Bibla nuk është saktësisht miqësore me PETA-n, me të gjitha direktivat për sundimin mbi mbretërinë, fetarët e fortë duket se kanë më pak gjasa të mbështesin të drejtat e kafshëve dhe kanë më shumë gjasa të tolerojnë mizorinë ndaj specieve të tjera.
Në njëfarë forme, pronësia e kafshëve shtëpiake është politike: qentë kanë më shumë gjasa të jetojnë në rajone rurale me prirje republikane, ndërsa macet dominojnë bastionet urbane demokratike.
Aspekti më interesant i studimit të tyre përfshin spekulimet rreth psikologjisë së pronarëve të kafshëve shtëpiake. Me sa duket, familjet më fetare mendojnë se çfarë mund të bëjë një kafshë shtëpiake në vend që t'i adoptojë ato për atë që janë.
"Ne do të prisnim që konservatorizmi i krishterë – siç tregohet nga përkatësia ungjillore dhe interpretimet më literaliste të Biblës – do të parashikonte pronësinë e kafshëve shtëpiake që kanë më shumë dobi praktike si qentë, por jo domosdoshmërisht macet."
Pronarët e maceve shpesh konsiderohen si individë të izoluar, neurotikë, ndërsa "njerëzit e qenve" janë socialë dhe ekstrovertë. Në të vërtetë, vizitat në parkun e qenve dhe ecja nëpër lagje duket se janë faktorë motivues për të pasur një qen. Familjet më të mëdha priren të jenë më fetare dhe të kenë gjithashtu më shumë qen.
Aspekti antisocial i pronarëve të maceve kohët e fundit është nënvlerësuar Pronësia e kafshëve shtëpiake është psikologjikisht e shëndetshme: Të kesh një kafshë redukton ankthin dhe depresionin, si dhe rrit vetëvlerësimin te të rriturit.
Photo by Tatiana Rodriguez on Unsplash
“Ndonëse macet janë kafshë të pavarura, ato nuk janë antisociale. Unë dhe gruaja ime kemi tri mace. Çdo mbrëmje, të trijat na rrethojnë në divan. Vështirë se kalon një natë pa fjetur ato në shtratin tonë. Dy rrinë në zyrën time çdo ditë derisa unë shkruaj; e treta më pret se dera e zyrës” tha Perry
Ashtu si kafshët e tjera, macet i përgjigjen mënyrës se si i trajtoni ato. Nëse silleni me to sikur ato janë antisociale, ato do t'ju përgjigjen në të njëjtën mënyrë. Nëse luani dhe merreni rregullisht me to, veçanërisht që në moshë të re, do të fitoni shokë për jetë.
Meqenëse ato janë krijesa jashtëzakonisht territoriale, nëse ndërtoni një mjedis jetese të përshtatshëm për nevojat e tyre – shumë vende për t'u ngjitur lart dhe për të parë nga dritaret – ato do ta pëlqejnë jetën në atë mjedis.
Komenti tjetër është më spekulativ. Feja perëndimore bazohet në autoritetin: lart-poshtë. Zoti jep udhëzime; njerëzit ndjekin. Kjo ndikon mirë me psikologjinë e qenve (të cilën, për të qenë të sinqertë, edhe ne e duam). Qentë e kuptojnë shpërblimin dhe ndëshkimin. Nëse do të mund të lexonin, do ta donin Biblën.
Ndëshkimi nuk funksionon te macet. Ato nuk janë të krijuara në këtë mënyrë. Nëse i bërtisni një maceje ndërsa ajo urinon në tapetin tuaj, ajo do të mendojë: "Pse po bërtet ky majmun?", jo "Unë nuk duhet ta bëj këtë." Ju ndoshta nuk duhet ta adoptoni një mace nëse nuk mund të pajtoheni me këtë veçori të psikologjisë së tyre.
Macet i kuptojnë shpërblimet, kjo është arsyeja pse trajnimi ‘klikues’ i tyre është kaq efektiv. Ato nuk do ta kuptojnë kurrë se urinim + tapet = gabim, por do ta marrin atë urinim + kuti mbeturinash = trajtim, veçanërisht nëse e lidhni me një klikim. (Trajnimi me klikues funksionon gjithashtu për qentë, kuajt dhe kafshët e tjera.)
Nëse jeni të prirur të besoni në një zot që ndëshkon kriminelët dhe shpërblen besimtarët, do t'i kuptoni në thelb qentë. Në të kundërt, macet e zbutura janë pasardhësit e makinës më të ashpër të vrasjes së natyrës. Ato nuk kanë nevojë për ndëshkimin apo hyjnitë tuaja, por ato do t'i pranojnë kërkesat tuaja. Por dijeni: një të dhjetën e tyre!
