I këndoi revolucionit të grave në Iran, kënga “Për” nderohet me çmimin Grammy
Muzika ka qenë prej kohësh një mjet i fuqishëm për ndryshimet shoqërore, duke frymëzuar njerëzit që të bashkohen, mobilizohen dhe të luftojnë për atë që besojnë. Nga protestat kundër luftës deri te lëvizja për të drejtat civile, kënga ka luajtur një rol të rëndësishëm në lëvizjet shoqërore e revolucionare në histori.
Një nga arsyet pse muzika është kaq efektive në promovimin e ndryshimeve shoqërore ka të bëjë me aftësinë e artit, më saktësisht muzikës, për të “goditur” në emocionet e njerëzve. Pra muzika ua prek zemrën e ndjenjat, duke ngjallur “nervin” e protestës e çliruar zellin e potencialin revolucionar të njerëzve. Një këngë mund të ngjallë ndjenja zemërimi, gëzimi, trishtimi ose shprese, dhe kjo lidhje emocionale mund të jetë jashtëzakonisht e fuqishme në frymëzimin e njerëzve për të ndërmarrë veprime.
Muzika është gjithashtu një mënyrë që njerëzit të shprehin mendimet dhe ndjenjat e tyre në një mënyrë universale dhe të arritshme. Ai i lejon njerëzit të lidhen me të tjerët që ndajnë vlerat dhe besimet e tyre dhe u jep atyre një ndjenjë përkatësie në një komunitet individësh me të njëjtin mendim. Kjo ndjenjë e përkatësisë është veçanërisht e rëndësishme në lëvizjet shoqërore, pasi siguron një ndjenjë force dhe mbështetje për ata që po punojnë drejt ndryshimit.
Dy ditë më parë, është mbajtur ceremonia e çmimeve GRAMMY, ku janë çmime të paraqitura nga Akademia e Regjistrimit të Shteteve të Bashkuara. GRAMMY konsiderohet si një nga katër çmimet kryesore vjetore amerikane të argëtimit, së bashku me Çmimet e Akademisë (për filma), Çmimet Emmy (për televizionin) dhe Çmimet Tony (për teatër).
Ajo se çfarë e dalloj ceremoninë e këtij viti ishte shpallja e një kategorie të re, të titulluar ‘’Best song for social change’’, që në shqip do të thotë “Kënga më e mirë për ndryshime sociale”. Kjo kategori nuk ka ekzistuar asnjëherë në historikun 65-vjeçar, të ndarjes së çmimeve në industrinë muzikore.
Përmes një njoftimi special, kënga ‘’ Baraye’’, e këngëtarit iranian Shervin Hajipour. Jo rastësisht ky çmim special iu nda kësaj këngë, pasi që pesha që mban mbrapa kënga, i ka kushtuar autorit më burgosje nga autoritetet iraniane pas publikimit.
Kënga ‘’Baraye’’ (Për) është publikuar në profilin personal të Shervin Hajipour në Instagram, ku ka marrë më shumë se 14milion shikime vetëm për dy ditë, mirëpo është larguar nga autoritetet iraniane ku dhe këngëtari është burgosur mbi akuzat e grushtetit.
Kënga është e bazuar në shkrimet e grave iraniane, të cilat i kanë berë në rrjetin social Twitter, ku përmes një trendi kanë treguar se pse janë duke protestuar rrugëve të Iranit.
Kënga ‘’Baraye’’, është bërë himni i protestës së grave iraniane, pas vrasjes së 22 vjeçares Mahsa Aminin, nga policia e moralit në Iran.
Kanë kaluar më shumë se 150 ditë, që nga dita kur Mahsa Amin, është vrarë dhe protestat janë duke vazhduar ende, mijëra protestues janë arrestuar dhe qindra nga ta janë ekzekutuar pa një vendim gjykate.
Një raport i OKB-së i publikuar në mars të vitit 2021 i përshkruan gratë dhe vajzat iraniane si "qytetare të klasit të dytë". Raporti përmendi martesat e përhapura të fëmijëve që përfshijnë vajza midis moshës 10 dhe 14 vjeç, mbrojtje të dobët kundër dhunës në familje dhe mungesë të autonomisë ligjore për gratë.
Mirëpo, vala e protestave që ka përfshirë Iranin, ka treguar se gratë iraniane janë gati që të luftojnë regjimin islamist, të udhëhequr nga klerikët fetar të njohur me emrin mullah.
Në rrugët e Iranit, kënga ‘’Për’’, është përsëritur vazhdimisht nga protestues, ku ka mbërritur që të këndohet edhe në qytetet e tjera botërore, madje grupi ‘’Coldplay’’, gjatë një koncerti të mbajtur në Buenos Aires, kishte ftuar një aktore iraniane, që së bashku më ta të këndonte këngën ‘’Barye’', për të shprehur mbështetjen për gratë iraniane.
Një tjetër simbol i protestës kundër shtypjes së grave ishte edhe prerja e flokëve nga gratë iraninë, e që u përcoll nga gratë e tjera në të gjithë botën, ku dhe Kosova iu bashku kësaj nisme në mbështetje të grave iraniane të cilat janë duke luftuar regjimin shtypës Iranian.
Një arsye tjetër pse muzika është kaq e rëndësishme për lëvizjet shoqërore është sepse ajo ka aftësinë për të frymëzuar dhe ngritur njerëzit, edhe në kohët më të vështira. Gjatë kohërave të luftës, muzika mund të ofrojë ngushëllim, inkurajim dhe shpresë, duke i ndihmuar njerëzit të ngulmojnë dhe të vazhdojnë luftën. Kjo është arsyeja pse kaq shumë këngë proteste janë kthyer në himne të rezistencës, duke ofruar një burim të fuqishëm frymëzimi për njerëzit që po punojnë për të krijuar ndryshime pozitive.
Në këtë mënyrë, muzika mund të luajë një rol në forcimin e lëvizjeve shoqërore, duke ndihmuar njerëzit të lidhen me njëri-tjetrin dhe të punojnë së bashku drejt një qëllimi të përbashkët. “Sepse”-ja ka hapur një shteg të ri, i cili do të pasohet nga shumë këngë të tjera, që do të trazojnë shpirtërat në kërkim të lirisë e çlirimit nga tirania.
Përkthimi në gjuhën shqipe:
Për të kërcyer në rrugë, Për frikën kur puthni, Për motrën time, motrën tuaj, motrat tona, Për ndryshimin e trurit të kalbur, Për turpin e pamundësisë për të siguruar para, Për dëshirën e një jete normale, Për djalin ngulitës së koshit të basketbollit dhe ëndrrat e tij, Për këtë ekonomi të planifikuar, Për këtë ajër të ndotur, Për rrugën Valiasr dhe pemët që po vdesin dhe janë të lodhur, Për Piruzin dhe zhdukjen e tij të mundshme, Për vrasjën e qenve të pafajshëm,Për këta lotë pa fund, Për ëndrrën e një momenti që nuk do të ndodhë më, Për fytyrat e qeshura, Për studentët, për të ardhmen, Sepse kjo parajsë po të detyrohet, Për elitën intelektuale të burgosur, Për fëmijët afganë të diskriminuar, Për secilin nga të gjitha këto "për".
Për të gjitha këto thirrje boshe propagandistike, Për shtëpitë në rrënoja që shemben si një shtëpi nga letra, Për ndjenjën e paqes, Për diellin pas netëve të gjata, Për të gjitha pilulat për nervat dhe pagjumësinë, Për burrat, atdheun dhe prosperitetin, Për vajzat që dëshirojnë të ishin djem, Për gratë, jetën, lirinë
Për lirinë, Për lirinë, Për lirinë.
