Turqia shkel hapësirën ajrore greke, Greqia e bllokon nga stërvitja ajrore e NATO-s
U cilësua si një përparim premtues – kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis dhe presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan u takuan muajin e kaluar dhe ranë dakord të përpiqen të zgjidhin dallimet shekullore të vendeve të tyre, duke mbajtur, të paktën, një kapak mbi tensionet ndërsa konflikti në Ukrainë vazhdon të rritet.
Por të enjten, ndërsa avionët e armatosur turq hynë në hapësirën ajrore greke, duke kryer më shumë se 125 fluturime të paautorizuara brenda 24 orëve, Athina u kundërpërgjigj.
Sipas VOA-s, Greqia revokoi pjesëmarrjen e planifikuar të Turqisë në stërvitjen ajrore të NATO-s të 9 majit, të organizuar nga Greqia, të njohur si "Takimi i Tigrave", duke thënë se Turqia nuk ishte "as një aleat, as një mik". Greqia pezulloi gjithashtu negociatat për ndërtimin e besimit që do të fillonin midis diplomatëve grekë dhe turq muajin e ardhshëm.
Mospërfillja erdhi pasi Ministria e Jashtme greke thirri të dërguarin e lartë të Ankarasë të mërkurën vonë për të protestuar ndaj numrit rekord të shkeljeve në detin Egje. Ai u thirr përsëri të enjten ndërsa avionët luftarakë turq gumëzhinin me manovra të rrezikshme ajrore, mbi një sërë ishujsh të njohur pushimesh, duke përfshirë Rodosin dhe Samosin.
Patrulla pothuajse të përditshme
Greqia dhe Turqia, të dyja anëtare të NATO-s, kanë qenë prej kohësh në mosmarrëveshje për të drejtat ajrore dhe detare në Egjeun e pasur me naftë dhe minerale.
Mosmarrëveshja ka rezultuar në patrulla pothuajse ditore të forcave ajrore dhe misione përgjimi, kryesisht në hapësirën ajrore të diskutueshme rreth ishujve grekë që Turqia i ka pretenduar vazhdimisht si të sajat, duke mohuar çdo lloj shkeljeje.
Ekspertët, politikanët dhe zyrtarët ushtarakë tani janë të shqetësuar nga rritja e papritur e fluturimeve të rrezikshme, veçanërisht pas takimit premtues të muajit të kaluar midis Mitsotakis dhe Erdogan.
Andreas Loverdos, një ligjvënës dhe anëtar i Komitetit të Punëve të Jashtme të Greqisë, tha se asgjë në realitet nuk kishte ndryshuar përkundrejt qëndrimit të Turqisë ndaj Greqisë. Ai tha se Turqia e kishte lehtësuar atë që ai e quajti qëndrimin e saj provokues, sepse po përpiqej të rregullonte marrëdhëniet me Uashingtonin dhe të luante një rol konstruktiv në konfliktin Rusi-Ukrainë.
Lidhjet e Turqisë me qeverinë amerikane janë tensionuar që nga vendosja e sanksioneve ndëshkuese ndaj Ankarasë gjatë administratës Trump për blerjen e një sistemi raketor nga Rusia, një shkelje e rregullave të NATO-s.
Ndërsa tani, Ankaraja po kërkon të blejë aeroplanë luftarakë F-16 nga Shtetet e Bashkuara - një ofertë që Përfaqësuesi Demokratik i ShBA-së Frank Pallone dhe më shumë se 50 ligjvënës të tjerë i kanë kërkuar administratës së Bidenit ta refuzojë, duke përmendur atë që ata thonë se është mungesa e angazhimit të Erdogan ndaj NATO-s dhe "shkeljet e mëdha të të drejtave të njeriut". Mbetet ende e paqartë nëse do të bëhet blerja.
Priten më shumë lojëra luftarake
Deri atëherë, dhe për sa kohë që marrëdhëniet e Turqisë me Perëndimin mbeten të trazuara, ekspertët ushtarakë paralajmërojnë se Greqia duhet të jetë në gatishmëri të lartë për më shumë lojëra luftarake në zonat e kontestuara në Egje.
Komandanti në pension i Forcave Ajrore Greke, Evangelos Georgousis tha se fluturimet turke nuk ishin të reja, por nuk ishin parë më parë në një numër kaq të madh. Frika, tha ai, është se çdo gjë mund të shkojë keq. E vetmja gjë që mungon në këto ndjekje në ajër, tha Georgousis, është akti i shtypjes së butonit për të zhbllokuar raketat kundër objektivit armik. Çdo gjë tjetër është aq reale dhe luftarake sa mund të jetë, shtoi ai, dhe është e rrezikshme.
Kundërshtimi i pretendimeve për Egjeun e solli Greqinë dhe Turqinë në një bllokim të rrezikshëm më shumë se dy dekada më parë, duke detyruar Shtetet e Bashkuara të ndërhyjnë për të tërhequr të dyja palët nga pragu i luftës.
Greqia i ka kërkuar Ankarasë që ta çojë mosmarrëveshjen në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë, por Turqia e ka refuzuar vazhdimisht.
