Punëtorët dënohen për inflacion. Fajtori i vërtetë, lakmia e korporatave

ROBERT REICH

Artikulli është shkruar për The Guardian dhe është përkthyer nga gazeta Nacionale.

Korporatat e mëdha po përdorin inflacionin si mbulesë për të rritur çmimet. E megjithatë, Rezerva Federale e ShBA-së po rrit normat e interesit duke dëmtuar më tej amerikanët.

Rezerva Federale e ShBA-së po synon të lokalizoj zjarrin me një tub për dhomë të ndejës, por është pylli ai që digjet. Si rezultat, kur shtëpia e tyre të marrë flakë, njerëzit mund të mbyten.

Kjo përmbledh gjendjen e dhimbshme të luftës kundër inflacionit në Amerikë.

Të mërkurën, Fed – banka qendrore e Amerikës – rriti normat e interesit me tre të katërtat e një pikë përqindjeje dhe sinjalizoi rritje të tjera të normave që ndoshta do të vijnë në shtator.

Kjo pasoi një rritje prej çerek pikësh në mars, gjysmë pike tjetër në maj dhe tre të katërtat e një pike në qershor.

Të enjten, departamenti i tregtisë njoftoi se ekonomia amerikane ishte tkurrur për tremujorin e dytë me radhë.

Megjithëse teknikisht nuk është një recesion (ekonomistët brenda dhe jashtë Shtëpisë së Bardhë kanë shpenzuar pjesën më të madhe të ditëve të fundit duke dekonstruktuar fjalën "recesion"), nuk ka dyshim se ekonomia amerikane po ngadalësohet.

Kjo, që ta themi më butë, nuk ka asnjë kuptim.

Për shkak të vështirësive për të ngritur dhe vënë në funksion ekonominë botërore, inflacioni ka shpërthyer në të gjithë botën – pasojë e kërkesës së ndrydhur nga më shumë se dy vjet epidemi dhe e furnizimeve të kufizuara të gjithçkaje, nga çipat kompjuterikë te gruri.

Shtoni edhe luftën e Putinit në Ukrainë, duke rritur çmimet botërore të energjisë dhe ushqimeve, dhe bllokimet e Kinës kundër Covid, dhe do të merrni një zjarr të përsosur.

Kjo nuk është e gjitha. Korporatat e mëdha po i rrisin çmimet e tyre sepse konsumatorët kanë kaq pak zgjedhje. Korporatat po përdorin inflacionin si mbulim.

Çmimet në pompën e benzinës kanë rënë paksa në muajin e fundit, por ende biden në sy.

Në të njëjtën kohë, nafta i ka rënë pikës. Exxon sapo raportoi fitime të tremujorit të dytë prej 17.9 miliardë dollarësh, më shumë se trefishi i asaj që fitoi një vit më parë. E fitimi i Chevron u trefishua në 11.6 miliardë dollarë.

Dy kompanitë gjigante amerikane të naftës nuk po i kthejnë fitimet e tyre në energji të gjelbër apo diçka tjetër. Ata po blejnë aksionet e tyre për të shpërblyer investitorët dhe drejtuesit.

Ose merrni parasysh korporatat gjigante që shesin artikujt kryesorë të konsumatorit, si Proctor & Gamble (prodhues i gjithçkaje, nga brisqet Gillette deri te detergjenti Tide).

Të premten, pavarësisht kostove në rritje të lëndëve të para dhe transportit, P&G raportoi një çerek tjetër të fitimeve në rritje. Si e menaxhoi këtë arritje? Duke i rritur edhe më shumë çmimet.

Ndërkohë, gjysma e rritjes së fundit të çmimeve të ushqimeve nis nga mishi i viçit, derrit dhe shpendëve. Vetëm katër konglomerate të mëdha kontrollojnë këto tregje dhe ata kanë koordinuar rritjen e tyre të çmimeve për të arritur fitime të mëdha - këtu përsëri, duke përdorur "inflacionin" si një justifikim.

Nëse tregjet do të ishin më konkurruese, kompanitë do t'i mbanin çmimet e tyre të ulëta për të parandaluar që konkurrentët të rrëmbenin klientët. Por ata po rrisin çmimet edhe pse kanë fitime rekord.

Zjarri i Fed-it nuk po godet asnjë nga këto.

Ndërkohë, ne na është thënë të mos shqetësohemi sepse tregu i punës po ecën mirë.

Tregu i punës ka dy aspekte – punët dhe pagat. Numri i vendeve të punës është rritur mirë. Le të shpresojmë që kjo të vazhdojë. Por kur krahasohen me inflacionin, pagesat për orë kanë rënë ndjeshëm.

Nëse Fed vazhdon të rrisë normat e interesit – edhe nëse ekonomia kombëtare shmang një “recesion” zyrtar – shumica e punëtorëve do të mbeten edhe më prapa.

Standardet e jetesës së pothuajse të gjithë atyre që marrin hua tashmë janë në rënie. Për shkak të rritjes së normës së Fed-it, norma mesatare e borxhit të kartës së kreditit ka arritur në 17.25% (nga 16.34% në mars, përpara se Fed të fillonte të rriste normat e interesit).

Normat e kredive studentore, kredive për makina dhe hipotekave janë gjithashtu në rritje.

Si fillim, vendosni një taksë të përkohshme mbi fitimet e papritura për naftën dhe për shitësit gjigantë të produkteve kryesore të konsumit. Kjo do të reduktonte nxitjen e tyre për t'u përfshirë në rritjen e çmimeve.

Zbatimi më i guximshëm i antitrustit – madje edhe kërcënimi për të bllokuar bashkimet dhe për të shkatërruar kompanitë gjigante – mund të zvogëlojë gjithashtu dëshirën e tyre për të rritur çmimet.

Nëse Kongresi refuzon të lejojë qeverinë të përdorë fuqinë e saj negociuese për të ulur çmimet e produkteve farmaceutike, farmaceutika është një kandidat i mirë për kontrolle të përkohshme të çmimeve. (Çmimet e kontrolluara nga FDR përmes urdhrit ekzekutiv.)

Së fundi, taksat më të larta për të pasurit – të tilla që duket se demokratët më në fund janë gati për t’i miratuar – do të ndihmojnë në uljen e kërkesës totale, duke shuar kështu një pjesë të zjarrit të inflacionit.

Mjeti i vetëm i Fed për shuarjen e zjarrit - rritja e normave të interesit - është në drejtimin e gabuar. Ajo po godet njerëzit që punojnë dhe jo korporatat përgjegjëse për shumicën e rritjeve të çmimeve (edhe mbi kostot në rritje të furnizimeve globale).

Ne duhet të luftojmë rritjen e çmimeve, jo njerëzit që punojnë.