Mund të respektojmë dashurinë për Mbretëreshën dhe të vëmë në dyshim idenë e familjes mbretërore

Artikulli është shkruar për The Guardian dhe është përkthyer nga gazeta Nacionale.

Kenan Malik

Sapo një monark vdes, një tjetër zë vendin e saj. Është një tranzicion i pandërprerë që, për shumë, është edhe i nevojshëm dhe qetësues, duke ndihmuar në ruajtjen e mitit të monarkisë që, ndërkohë që mbretërit dhe mbretëreshat mund të kalojnë, institucioni qëndron. Është gjithashtu pikërisht për këtë arsye që paprekshmëria është shqetësuese.

Në momente të tilla, republikanët përballen me një dilemë. “Jemi të pikëlluar kur dëgjojmë lajmin për vdekjen e Mbretëreshës dhe dëshirojmë t’i shprehim ngushëllimet tona familjes mbretërore”, shkroi në Twitter grupi i fushatës Republic.

“Do të ketë shumë kohë për të debatuar për të ardhmen e monarkisë. Tani për tani, ne duhet të respektojmë humbjen personale të familjes dhe t'i lejojmë ata dhe të tjerët të mbajnë zi për humbjen e një nëne, gjyshe dhe stërgjyshe.”

Jam dakord me thelbin e ndjenjës. Megjithatë, unë gjithashtu mendoj se, edhe tani, ne duhet të reflektojmë në një mënyrë që të jetë hetuese dhe pyetëse, si dhe të respektojë rastin. Një nga problemet thjesht për të mbajtur një heshtje dinjitoze është se vetë monarkia nuk qëndron ende, ndërsa tashmë është instaluar një Mbret i ri.

Një monark kushtetues luan domosdoshmërisht shumë role. Ajo është një qenie njerëzore individuale dhe vdekja e saj do të jetë shkatërruese për familjen dhe miqtë e saj, ashtu siç do të ishte vdekja e çdo nëne, gjyshe, motre apo tezeje shumë të dashur për të dashurit e tyre. Të ndjesh dhimbjen dhe pikëllimin e tyre është njerëzore; për të qenë personalisht hakmarrëse, ose për të festuar vdekjen e saj.

Një monark është gjithashtu një simbol kombëtar dhe ajo që ishte në fron për 70 vjet zë një vend të ngulitur thellë në ndërgjegjen publike. Dhe këtu, gjithashtu, është e rëndësishme të pranohet dhe të respektohet disponimi publik.

Perceptimi i asaj që Elizabeta simbolizonte dhe nënkuptonte për kombin është në vetvete për t'u vënë në pikëpyetje dhe për t'u hetuar, në vend që thjesht të lejohet të grumbullohet në mit. Në qendër të eulogjive ka qenë ndjenja se ajo mishëronte vazhdimësinë dhe qëndrueshmërinë në një epokë turbulence dhe ndryshimi. Se ajo ishte figura, prania e së cilës ndihmoi një vend të menaxhonte kalimin nga epoka e perandorisë në epokën pas Brexit.

Shumë vende të tjera kanë negociuar lloje të ngjashme ndryshimesh, disa më të mira, disa më keq se Britania dhe shumë pa nevojën e një kreu të trashëguar të shtetit. Në të gjitha këto lavdërime, rëndësia simbolike e monarkut është si një figurë që qëndron mbi grindjen e përbashkët, shumë larg cinizmit dhe gënjeshtrës së politikës, për t'i pajisur kombin me një bërthamë morale që përndryshe mungon.

"Në kohët kur asgjë nuk qëndronte / Por përkeqësohej, ose u bë e çuditshme, / Kishte një të mirë të vazhdueshme: / Ajo nuk ndryshoi", siç shkroi Philip Larkin për Mbretëreshën për jubileun e saj në 1977.

Nuk është e vështirë të shihet tërheqja e një roli të tillë, veçanërisht duke pasur parasysh vlerësimin e ulët në të cilin mbahen politika dhe politikanët. Por politika është mjeti me të cilin njerëzit e zakonshëm angazhohen në procesin e qeverisjes; të këmbëngulësh në nevojën e një monarku të trashëguar për të qëndruar mbi të, për të mishëruar vazhdimësinë dhe parimet morale të kombit, do të thotë të frenosh atë proces të ndryshimit demokratik.

Monarkia mund të konsiderohet se është mbi politikën, por vetë prania e saj është në vetvete një deklaratë thellësisht politike; një deklaratë në lidhje me shkallën në të cilën mund t'i besohet njerëzve dhe procesit demokratik dhe përse dikush i lindur në familjen e duhur është më i përshtatshëm për të përfaqësuar kombin sesa dikush i zgjedhur nga populli.

E gjithë kjo kalon në një rol të tretë që luan monarku: si përfaqësues i zyrës ose institucionit të monarkisë. Britania ka një monarki kushtetuese, jo absolute. Dhe një, për më tepër, në të cilën zyrës me kalimin e viteve i janë hequr gjithnjë e më shumë kompetencat. Megjithatë, ideja se Elizabeta nuk ka ndërhyrë kurrë në çështjet politike nuk është e detajuar.

Megjithatë, sado kushtetuese të jetë monarkia, sado e thurur në strukturën e demokracisë, ajo mbetet një detyrë e përcaktuar nga trashëgimia dhe si e tillë nuk mund të mos jetë një frenim i parimeve demokratike.

Sado e rëndësishme të jetë respektimi i pikëllimit personal të familjes mbretërore dhe i disponimit publik ndaj monarkisë, pyetjet më të gjera për postin e monarkut nuk mund dhe nuk duhet thjesht të hiqen mënjanë. Në të vërtetë, është në momentin e tranzicionit që pyetje të tilla bëhen veçanërisht të rëndësishme.

Një pjesë e problemit është se shumë nga diskutimet ditët e fundit është kapur mes, nga njëra anë, urrejtjes infantile dhe përbuzjes së neveritshme (si akademiku amerikan që i uroi Mbretëreshës "dhimbje torturuese") dhe, nga ana tjetër, një lloj servilizmi i mbingarkuar (Clive Myrie në BBC duke na thënë, pasdite përpara njoftimit zyrtar të vdekjes së Mbretëreshës, se përgjigja e Liz Truss ndaj krizës energjetike ishte "tani e parëndësishme" në krahasim me "gravitetin" e krizës me të cilën përballej monarkia).

Respekti, dekori dhe pyetja nuk janë të papajtueshme. Ne duhet të jemi në gjendje të njohim rrethanat personale tragjike dhe thellësinë e lidhjes simbolike që publiku ndjen ndaj monarkisë, duke qenë gjithashtu i hapur për të marrë në pyetje disa prej traditave, besimeve dhe miteve më të thella. Një pyetje e tillë nuk është një shprehje e anti-britanizmit. Ka më shumë se një mënyrë për të dëshiruar më të mirën vendin.