Libra kundër bombave: si po përdorin ukrainasit literaturën për të luftuar

Unë kam jetuar në Kiev që kur Rusia aneksoi Krimenë në 2014 – dhe tani jam sërisht një person i zhvendosur brenda vendit. Pasi një avion ushtarak rus u rrëzua para dritareve të mia, unë dhe familja ime u evakuuam në një vend më të sigurt në Lviv, në Ukrainën perëndimore. Si redaktore e medias Zaborona, kaloj ditë duke punuar nga shtëpia jonë e përkohshme, duke mbledhur dëshmi të luftës.

Pak para pushtimit rus të Ukrainës, pandemia e koronavirusit solli një përparim të papritur kulturor në vend. Ukraina kishte një nga normat më të ulëta të vaksinimit në botë dhe Instituti i Librave të Ukrainës, një agjenci relativisht e re qeveritare, doli me idenë e ofrimit të "kuponave të kulturës" si shpërblim për marrjen e një vaksinimi kundër Covid. Me çdo kupon prej 1000 hryvnia (rreth 25 £) mund të blini bileta për një film ose një koncert, një anëtarësim në palestër ose libra. Qytetarët shpenzuan më shumë se 1 miliard hryvnia për libra.

Shumë ukrainas nuk e kishin zakon më parë të blinin libra – studimet sugjeruan që ukrainasi mesatar lexon vetëm një libër në vit. Por që kur Rusia aneksoi Krimenë dhe pushtoi një pjesë të Donbasit në vitin 2014, autoritetet ukrainase kanë miratuar disa ligje në lidhje me librat. Njëri ndaloi importin e librave të shtypur në Rusi. Një tjetër detyroi mediat të botojnë në gjuhën ukrainase. U nisën programe për të mbështetur shkrimtarët vendas dhe përkthimin e autorëve të huaj në gjuhën ukrainase. Kjo çoi në një rritje të zhvillimit të shtëpive botuese ukrainase dhe shfaqjen e shumë shkrimtarëve të rinj.

Autorët ukrainas kanë shkruar tashmë për sulmet e Putinit, në Grey Bees nga Andrey Kurkov, ose The Orphanage nga Serhiy Zhadan. Por vendi i tha lamtumirë librave në ditën e parë të pushtimit rus. Nuk ka kohë për të lexuar apo shkruar tani - të gjithë janë të përqendruar në mbrojtjen e të dashurve të tyre. Kur, më 24 shkurt, Rusia nisi një sulm në shkallë të plotë, raketat fluturuan jo vetëm në infrastrukturën ushtarake, siç pretendoi Presidenti Vladimir Putin, por edhe në shtëpitë e civilëve. Në qytetet në të gjithë Ukrainën, ushtria ruse filloi të shkatërrojë shtëpi banimi. Vendasit u detyruan të shpiknin mënyra për të mbrojtur veten.

Studiuesi urban Lev Shevchenko fotografoi sesi fqinjët e tij në zonën e banimit të Kievit u barrikaduan me libra. Në imazh, grumbujt e librave rreshtojnë një dritare nga lart poshtë. Ato janë të rregulluara kryesisht me lidhëse brenda, kështu që është e vështirë të thuash se cilat janë shumica prej tyre. Bie në sy vetëm një vëllim i madh, i veprave të artistit rus Ilya Glazunov. Për ironi, ky piktor, i cili e pa luftën e dytë botërore si adoleshent dhe dëshmoi rënien e Bashkimit Sovjetik, mbështeti publikisht politikat autoritare të Vladimir Putin dhe pikturoi piktura në lavdërim të "madhështisë" së Rusisë. Tani njerëzit e Kievit po përdorin një katalog të pikturave të tij për t'u mbrojtur kundër sulmeve ajrore të ushtrisë ruse.

Shkruar nga Katerina Sergatskova, kryeredaktore e gazetës ukrainase Zaborona në Kiev.

Artikullin e plotë mund ta lexoni KËTU.