Një plan me 6 pika për të shpëtuar tregun e gazit në Evropë
Lufta që po shpaloset në Ukrainë tashmë ka përzënë më shumë se 2 milionë njerëz nga shtëpitë e tyre, ka marrë shumë jetë, ka shkatërruar shumë vende dhe qytete dhe mjerimi dhe vuajtja njerëzore kanë arritur në një shkallë të paimagjinueshme.
Deri më tani, fokusi i komunitetit ndërkombëtar ka qenë me të drejtë në mbrojtjen e sovranitetit dhe demokracisë së Ukrainës, dhe ofrimin e mbështetjes ushtarake dhe humanitare për luftën e saj dhe ndihmën për refugjatët. Këto janë çështje për të cilat ne nuk do të dorëzohemi. Ashtu siç do të vazhdojmë të shtrëngojmë kontrollin ekonomik ndaj regjimit rus me vendosjen e sanksioneve, shkruan Politico.
Megjithatë, ekziston një aspekt tjetër i rëndësishëm, më delikat, por vendimtar i kësaj krize që kërkon vëmendjen tonë: Cenueshmëria e Evropës kur bëhet fjalë për çmimet e gazit dhe energjinë elektrike të prodhuar nga gazi.
Në kohë normale, ekonomia e tregut të ofertës dhe kërkesës përcakton çmimin e çdo produkti. Por këto nuk janë kohë normale dhe gazi natyror është bërë një faktor kryesor në luftën për pushtet midis Rusisë dhe Bashkimit Evropian. Me fjalë të tjera, tregu i shitjes me shumicë të gazit në BE nuk funksionon normalisht prej disa kohësh.
Analizat e Agjencisë së BE-së për Bashkëpunimin e Rregullatorëve të Energjisë (ACER) dhe Grupit të Koordinimit të Gazit të KE-së tregojnë se çmimet e gazit janë shkëputur nga ekonomia e tregut dhe në vend të kësaj po ndjekin impulset e frikës dhe spekulimeve të ndryshme. Mesazhet në lidhje me furnizimin me gaz natyror çojnë në reagime të përforcuara të tregut që rezultojnë në çmime të çuditshme, të cilat nuk pasqyrojnë realitetin e rezervave të gazit - ose ofertën dhe kërkesën brenda unionit.
Pasoja e kësaj është një barrë e madhe shtesë për qytetarët, të cilët kanë mbetur të paguajnë shumë më tepër seç duhet për gazin për ngrohjen e shtëpive të tyre dhe për energjinë elektrike të prodhuar nga gazi. Për më tepër, çmimet e energjisë ndikojnë ndjeshëm edhe në inflacionin brenda eurozonës, duke e bërë jetën më të kushtueshme për të gjithë.
Kjo spirale e spekulimeve dhe rritjeve të politizuara të çmimeve duhet të ndalet. Kur tregjet pushojnë së funksionuari normalisht, është detyrimi i qeverive dhe rregullatorëve që të ndërhyjnë dhe të sigurojnë se tregu mund të rivendoset dhe të ribalancohet. Tani është një kohë e tillë.
Kjo është arsyeja pse i është kërkuar Presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, të marrë në konsideratë një "Plan me Gjashtë Pika" që është hartuar për BE-në për të rregulluar tregun e shitjes me shumicë të gazit.
Rrethanat ekstreme kërkojnë një mendim të jashtëzakonshëm dhe ka ardhur koha për të trajtuar këtë kërcënim kokë më kokë. Ne kërkojmë të ndërhyjmë vetëm si mjet i fundit dhe me një sërë masash të përkohshme. Më poshtë është një grup hapash teknikë, por të nevojshëm për të ribalancuar tregjet.
Së pari, ne kemi nevojë për një kufi çmimi për ato që njihen si çmimet e objektit të transferimit të titullit (TTF), ose çmimet më të larta historike të gazit përpara krizës. Së dyti, ne duhet të kemi parmakë të çmimeve ditore, të ngjashme me ato që ekzistojnë në tregjet e kapitalit. Kjo do të na lejojë të kufizojmë paqëndrueshmërinë në brezin e luhatjeve në TTF.
Ne duhet të konsiderojmë gjithashtu përcaktimin e çmimeve emergjente - me fjalë të tjera, përcaktimin e çmimit fiks - por vetëm si një reagim emergjent ndaj deklaratave në lidhje me rrjedhjet e gazit nga Rusia. Ne gjithashtu kemi nevojë për një kufi fitimi në marxhinat bruto të fitimit. Në tregjet me shumicë të energjisë elektrike, për shembull, kjo mund të jetë një kufi prej 5 përqind bazuar në rregullatorët e tregut që monitorojnë kostot e prodhimit dhe asetet e prodhimit.
Dhe së fundi, ka një rritje të likuiditetit: Rritja e likuiditetit në tregun e gazit natyror nëpërmjet bashkimit të tregut midis Shteteve të Bashkuara, BE-së dhe Azisë. Për shembull, kjo mund të bëhet duke rritur bashkëpunimin me Kinën për ngarkesat e LNG-së dhe duke futur potencialisht kufizime në kostot e transportit për të dekurajuar spekulimet.
Këto pika përfaqësojnë ndërhyrje të konsiderueshme në treg. Kjo është arsyeja pse ato duhet të jenë të kufizuara në kohë dhe të shoqëruara nga nxitësit dhe opsionet e daljes të përcaktuara qartë. Ato janë krijuar për t'i dhënë BE-së një afat të shkurtër për të stabilizuar tregun e gazit, për të ndaluar spekulimet e tregut në kurriz të taksapaguesve dhe bizneseve, për të çarmatosur "armatizimin" e tregut të gazit për shkak të tensionit gjeopolitik dhe për të gjetur kohën për më të qëndrueshme. zgjidhje afatmesme deri në afatgjata.
Për më tepër, këto janë masa që tashmë janë përdorur në tregje të tjera, në rrethana ekstreme në të kaluarën. Dhe më e rëndësishmja, ato mund të racionalizojnë çmimet pa vënë kosto shtesë fiskale në ekonomitë tona, ose pa ndikuar në kapacitetin e prodhimit ose zinxhirët e furnizimit të gazit natyror.
Por ne duhet të veprojmë tani. Ky problem nuk do të zhduket thjesht sapo të ulet kërkesa për gaz për ngrohje. Teksa kalojmë në muajt e pranverës dhe verës, do të vazhdojë me çmimet e energjisë elektrike, të cilat janë të lidhura me çmimet e gazit në tregjet e shumicës, duke vënë një barrë të madhe për familjet dhe bizneset.
Ky plan është krijuar për të mbrojtur funksionimin e tregjeve evropiane të shitjes me shumicë të gazit dhe energjisë elektrike dhe për të siguruar që BE-ja, qytetarët e saj dhe ekonomitë e vendeve anëtare të mos vuajnë në mënyrë të padrejtë në një periudhë tashmë sfiduese. Pa të, rreziku për stabilitetin në të gjithë bllokun vetëm do të rritet.
