Lëshime të dhimbshme: Çka përmban plani 28 pikësh i Trumpit për Ukrainën?

Plani më i fundit i Donald Trumpit për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë do të shihte dorëzim territori ndaj Rusisë, rikthimin e Rusisë në G8 dhe ndalimin e Ukrainës nga anëtarësimi në NATO, sipas draftit të propozimit të parë nga Axios, AFP dhe Associated Press.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy tha se priste ta diskutonte planin me Trumpin “në ditët në vijim,” duke shtuar se çdo marrëveshje duhet të sjellë një “paqe dinjitoze” me “respekt për pavarësinë dhe sovranitetin tonë.”

Reagimi i kujdesshëm nga administrata presidenciale e Ukrainës bie në kontrast me indinjatën e disa zyrtarëve ukrainas, të cilët e quajtën atë “absurd,” “kapitullim,” dhe fundin praktik të ekzistencës së vendit si shtet i pavarur.

Plani duket se përsërit kërkesat maksimaliste të Moskës dhe shkel shumë “vija të kuqe” të Ukrainës, si dhe do të kërkonte një kthesë të madhe nga Zelenskyy, i cili ka thënë se dorëzimi i territorit është i papranueshëm. Gjithashtu, gjasat janë që ai të konsiderohet i papranueshëm edhe nga aleatët evropianë të Ukrainës, të cilët kanë këmbëngulur prej kohësh se duhet të kenë rol në bisedimet e paqes, duke pasur parasysh pasojat e gjera për sigurinë e kontinentit, sidomos në krahun lindor të NATO-s.

Plani raportohet se është hartuar nga zyrtarë rusë dhe amerikanë, përfshirë kreun me ndikim të Fondit Sovran të Rusisë, Kirill Dmitriev, i përfshirë edhe në bisedime të mëparshme për Ukrainën dhe i njohur për kontaktet me të dërguarin special amerikan Steve Witkoff.

Të enjten, sekretarja e shtypit të Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, u tha gazetarëve: “Presidenti e mbështet këtë plan. Është një plan i mirë si për Rusinë ashtu edhe për Ukrainën.”

Leavitt tha se Witkoff dhe sekretari amerikan i shtetit, Marco Rubio, kishin punuar “qetësisht” për rreth një muaj me Rusinë dhe Ukrainën mbi këtë plan. Ajo hodhi poshtë shqetësimet se plani pasqyron shumë nga kërkesat maksimaliste të Moskës.

Pra, çfarë përmban plani me 28 pika?

Territori

Ukraina do t’i dorëzonte Rusisë rajonin e Donbasit, sipas draftit të parë nga disa media, që përputhet me kërkesat e mëparshme të Moskës.

“Krimea, Luhansk dhe Donetsk do të njihen si de facto ruse, përfshirë nga Shtetet e Bashkuara,” thuhet në plan. Kievi ende kontrollon disa pjesë të Luhanskut dhe Donetskut, të cilat së bashku përbëjnë rajonin industrial të Donbasit në vijën e frontit. Krimea u aneksua nga Rusia në vitin 2014.

Zonat nga të cilat Ukraina është tërhequr në Donetsk do të konsiderohen zonë e demilitarizuar në të cilën forcat ruse nuk do të hyjnë, sipas planit.

Rajonet jugore të Khersonit dhe Zaporizhzhias – të cilat Rusia pretendon gabimisht t’i ketë aneksuar – do të “ngrihen përgjatë vijës së kontaktit,” thuhet në plan. Kjo përkon me kërkesat e mëparshme të Moskës.

Centrali bërthamor i Zaporizhzhias, i pushtuar nga forcat ruse që nga marsi 2022, do të mbikëqyret nga Agjencia Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA), dhe energjia e prodhuar do të ndahet mes Rusisë dhe Ukrainës.

Siguria

Plani i mbështetur nga SHBA kërkon që Ukraina të reduktojë ushtrinë e saj në 600,000 personel, sipas draftit – një ulje me qindra mijëra krahasuar me madhësinë aktuale.

NATO do të pajtohej të mos vendosë trupa në Ukrainë – duke shuar shpresat e Kievit për një forcë paqeruajtëse evropiane – dhe vendi do të ndalohej të anëtarësohej në NATO. Kjo përputhet me kërkesat e mëparshme të Rusisë dhe bie ndesh me kërkesat e vetë Ukrainës.

Ukraina do të merrte “garanci të besueshme sigurie,” por pa detaje specifike. Ndërkohë, avionë luftarakë evropianë do të stacionoheshin në Poloni.

Diplomacia

Sipas marrëveshjes së propozuar, Rusia do të “reintegrohej në ekonominë globale” pas gati katër vitesh sanksionesh të ashpra dhe do të rikthehej në G8.

“Pritet që Rusia të mos pushtojë vende fqinje dhe NATO të mos zgjerohet më tej,” thuhet në dokument.

Por të gjitha sanksionet do të riktheheshin menjëherë nëse Rusia pushton përsëri Ukrainën – “përveç një përgjigjeje vendimtare ushtarake të koordinuar.”

Përveç kësaj, 100 miliardë dollarë nga asetet e ngrira ruse do të përdoreshin për rindërtimin e Ukrainës, ndërsa të tjerat do të investoheshin në një fond të përbashkët investimesh SHBA-Rusi “me qëllim forcimin e marrëdhënieve dhe rritjen e interesave të përbashkëta për të krijuar një nxitje të fortë për të mos u kthyer në konflikt.”

Plani parashikon që Ukraina të mbajë zgjedhje brenda 100 ditëve, dhe që të dy vendet të zbatojnë “programe edukative në shkolla dhe në shoqëri për të promovuar mirëkuptimin dhe tolerancën ndaj kulturave të ndryshme dhe për të eliminuar racizmin dhe paragjykimet.”