“E pashë sikur po shikoja një emision televiziv": Operacioni 'Absolute Resolve' i ShBA-së për të kapur Maduron

The New York Times:

Operacioni, me saktësi taktike, e nxori z. Maduro pa asnjë humbje jete nga ana amerikane — një rezultat që Presidenti Trump e përshëndeti, ndërsa mbeten pyetje më të gjera për ligjshmërinë dhe arsyetimin e veprimeve të SHBA-së në Venezuelë.

Në gusht, një ekip i fshehtë oficerësh të C.I.A.-s u fut në Venezuelë me një plan për të mbledhur informacion mbi Nicolás Maduron, presidentin e vendit, të cilin administrata Trump e kishte etiketuar si “narko-terrorist”.

Ekipi i C.I.A.-s lëvizi nëpër Karakas, duke mbetur i pazbuluar për muaj të tërë sa ishte në vend. Informacioni i inteligjencës për lëvizjet e përditshme të udhëheqësit venezuelian — i kombinuar me një burim njerëzor pranë z. Maduro dhe me një flotë dronësh “stealth” që fluturonin fshehurazi sipër — i mundësoi agjencisë të hartonte në detaje minutë pas minute rutinat e tij.

Ishte një mision jashtëzakonisht i rrezikshëm. Me ambasadën amerikane të mbyllur, oficerët e C.I.A.-s nuk mund të vepronin nën mbulesën e imunitetit diplomatik. Por misioni doli shumë i suksesshëm. Gjenerali Dan Caine, kryetar i Shefave të Shtabit të Përbashkët, tha në një konferencë për shtyp se, falë inteligjencës së mbledhur nga ekipi, Shtetet e Bashkuara dinin ku lëvizte z. Maduro, çfarë hante dhe madje edhe çfarë kafshësh shtëpiake mbante.

Ky informacion ishte vendimtar për operacionin ushtarak që pasoi: një bastisje para agimit të shtunën nga komandot elitare të “Delta Force” të Ushtrisë, operacioni më i rrezikshëm amerikan i këtij lloji që nga koha kur pjesëtarë të Njësisë SEAL Team 6 të Marinës vranë Osama bin Ladenin në një strehë të sigurt në Pakistan, në vitin 2011.

Rezultati ishte një operacion i saktë taktikisht dhe i ekzekutuar me shpejtësi, që e nxori z. Maduro nga vendi i tij pa humbje jete nga ana amerikane — një rezultat që Presidenti Trump e përshëndeti, ndërsa mbeten pyetje më të mëdha për ligjshmërinë dhe arsyetimin e veprimeve të SHBA-së në Venezuelë.

Z. Trump e ka justifikuar atë që u quajt “Operacioni Vendosmëri Absolute” si një goditje kundër trafikut të drogës. Por Venezuela vështirë se është aq e rëndësishme në tregtinë ndërkombëtare të drogës sa disa vende të tjera. Zyrtarët u kishin thënë më parë drejtuesve të Kongresit se objektivi i tyre në Venezuelë nuk ishte ndryshimi i regjimit. Dhe z. Trump prej kohësh ka thënë se i kundërshton pushtimet e huaja amerikane.

Megjithatë, të shtunën, presidenti shpalli se zyrtarët amerikanë ishin në krye të Venezuelës dhe se Shtetet e Bashkuara do të rindërtonin infrastrukturën e naftës së vendit.

Në kontrast me ndërhyrjet e mëparshme amerikane që kanë qenë të çrregullta — nga ndërhyrja ushtarake në Panama apo veprimet e C.I.A.-s në Kubë — operacioni për të kapur z. Maduron ishte pothuajse i përkryer, sipas disa zyrtarëve të njohur me detajet, disa prej të cilëve folën në kushte anonimiteti për të përshkruar planet.

Në prag të operacionit, komandot e Delta Force e provuan në stërvitje nxjerrjen në një model në përmasa reale të kompleksit të z. Maduro, të ndërtuar nga Komanda e Përbashkët e Operacioneve Speciale (Joint Special Operations Command) në Kentucky. Ata u stërvitën për të çarë dyer çeliku me ritme gjithnjë e më të shpejta.

Ushtria ishte përgatitur prej ditësh për ta zbatuar misionin, duke pritur kushte të mira moti dhe një moment kur rreziku i viktimave civile do të minimizohej.

Në mes të tensioneve të shtuara, z. Maduro po lëvizte vazhdimisht mes gjashtë dhe tetë lokacioneve, dhe Shtetet e Bashkuara jo gjithmonë mësonin se ku kishte ndërmend të qëndronte ai deri vonë në mbrëmje.

Për ta ekzekutuar operacionin, ushtrisë amerikane i duhej konfirmimi se z. Maduro ndodhej në kompleksin ku ata kishin stërvitur sulmin.

Në ditët para bastisjes, Shtetet e Bashkuara vendosën në rajon gjithnjë e më shumë mjete ajrore të Forcave të Operacioneve Speciale, avionë të specializuar për luftë elektronike, dronë të armatosur Reaper, helikopterë kërkim-shpëtimi dhe avionë luftarakë — përforcime të minutës së fundit që, sipas analistëve, tregonin se e vetmja pyetje ishte kur do të ndodhte veprimi ushtarak, jo nëse do të ndodhte.

Shtetet e Bashkuara kishin bërë edhe lëvizje të tjera për të rritur presionin ndaj z. Maduro dhe për t’u përgatitur për bastisjen për ta kapur. Një javë më herët, C.I.A. kishte kryer një goditje me dron ndaj një objekti portual në Venezuelë. Dhe prej muajsh, ushtria amerikane ka zhvilluar një fushatë të kontestuar ligjërisht, e cila ka shkatërruar dhjetëra anije dhe ka vrarë të paktën 115 njerëz në Karaibe dhe në Paqësorin lindor.

Ditët e fundit, z. Maduro u përpoq të parandalonte një bastisje amerikane, duke i ofruar Shteteve të Bashkuara qasje në naftën venezueliane, tha z. Trump të shtunën. Një zyrtar amerikan tha se marrëveshja, e ofruar më 23 dhjetor, do të parashikonte që z. Maduro të largohej nga vendi drejt Turqisë. Por z. Maduro e refuzoi me zemërim atë plan, tha zyrtari. Ishte e qartë, shtoi ai, se z. Maduro nuk ishte serioz.

Dështimi i bisedimeve hapi rrugën për misionin e kapjes, i cili kulmoi me dërgimin e z. Maduro me avion në Shtetet e Bashkuara dhe burgosjen e tij në Brooklyn, për t’u përballur me akuza federale për trafik droge.

Ka gjasa të ketë pasur pak dyshim brenda qeverisë venezueliane se Shtetet e Bashkuara po vinin. Por ushtria u kujdes të ruante atë që quhet “befasia taktike”, ashtu si bëri edhe gjatë operacionit të verës për të shkatërruar objektet bërthamore të Iranit.

Z. Trump i kishte dhënë autorizim ushtrisë amerikane të vazhdonte që më 25 dhjetor, por ia la përcaktimin e kohës së saktë zyrtarëve të Pentagonit dhe planifikuesve të Operacioneve Speciale, për t’u siguruar që forca sulmuese ishte gati dhe se kushtet në terren ishin optimale.

Ushtria amerikane donte ta kryente operacionin gjatë periudhës së festave, sepse shumë zyrtarë të qeverisë ishin me pushime dhe sepse një numër i konsiderueshëm personeli të ushtrisë venezueliane ishte me leje, sipas një zyrtari amerikan.

Moti, i keq në mënyrë të pazakontë për sezonin, e shtyu operacionin për disa ditë. Megjithatë, në fillim të javës, moti u përmirësua dhe komandantët ushtarakë shqyrtuan një “dritare lëvizëse” mundësish për goditje në ditët në vijim. Z. Trump dha urdhrin përfundimtar për nisje në orën 10:46 të mbrëmjes të premten.

Po të mos ishte përmirësuar moti, misioni mund të ishte shtyrë deri në mesin e janarit, tha një zyrtar.

Operacioni zyrtarisht nisi rreth orës 4:30 të pasdites të premten, kur zyrtarët amerikanë dhanë setin e parë të miratimeve për të ngritur në ajër disa mjete. Por kjo nuk do të thoshte se i gjithë misioni ishte autorizuar. Gjatë gjashtë orëve në vijim, zyrtarët vazhduan të monitoronin kushtet në terren, përfshirë motin dhe vendndodhjen e z. Maduro.

Z. Trump e kaloi mbrëmjen në tarracën e Mar-a-Lago, klubit të tij në Florida, ku darkoi me ndihmësit dhe sekretarë të kabinetit. Ndihmësit e presidentit i thanë se do ta telefononin më vonë atë mbrëmje, rreth orës 10:30, për miratimin përfundimtar. Z. Trump e dha atë miratim me telefon dhe më pas iu bashkua zyrtarëve të lartë të sigurisë kombëtare në një vend të sigurt brenda pronës.

Brenda Venezuelës, përpjekja nisi me një operacion kibernetik që ndërpreu energjinë elektrike në pjesë të mëdha të Karakasit, duke e mbuluar qytetin në errësirë për t’u mundësuar avionëve, dronëve dhe helikopterëve të afroheshin pa u vënë re.

Në mision morën pjesë më shumë se 150 avionë ushtarakë, përfshirë dronë, avionë luftarakë dhe bombardues, të cilët u ngritën nga 20 baza të ndryshme ushtarake dhe nga anije të Marinës.

Teksa mjetet ajrore përparonin drejt Karakasit, agjencitë ushtarake dhe të inteligjencës përcaktuan se kishin ruajtur befasinë taktike: z. Maduro nuk ishte paralajmëruar se operacioni po vinte.

Herët në mëngjesin e së shtunës, shpërthime të fuqishme ushtuan nëpër Karakas, ndërsa avionët luftarakë amerikanë goditën radarë dhe bateri të mbrojtjes ajrore. Edhe pse disa nga shpërthimet e publikuara në rrjetet sociale dukeshin dramatike, një zyrtar amerikan tha se, në pjesën më të madhe, bëhej fjalë për instalime radarësh dhe kulla transmetimi radio që po nxirreshin jashtë funksioni.

Sipas një zyrtari të lartë venezuelian, i cili foli në kushte anonimiteti për të përshkruar raportet paraprake, të paktën 40 njerëz u vranë në sulmin e së shtunës në Venezuelë, përfshirë personel ushtarak dhe civilë.

Më vonë, Gjenerali Caine u tha gazetarëve se avionët luftarakë, bombarduesit dhe dronët hynë në Venezuelë për të gjetur dhe shkatërruar mbrojtjen ajrore të vendit, me qëllim hapjen e një korridori të sigurt për helikopterët që transportonin forcat e Operacioneve Speciale.

Edhe pse mbrojtja ajrore venezueliane u neutralizua, helikopterët amerikanë u vunë nën zjarr teksa i afroheshin kompleksit të z. Maduro rreth orës 2:01 të mëngjesit me kohën lokale. Gjenerali Caine tha se helikopterët u përgjigjën me “forcë dërrmuese”.

Njëri prej helikopterëve u godit. Dy zyrtarë amerikanë thanë se rreth gjysmë duzine ushtarësh u plagosën gjatë gjithë operacionit.

Operatorët e Delta Force, të caktuar për kapjen e z. Maduro, u dërguan me shpejtësi te objektivi i tyre — në bazën ushtarake më të fortifikuar të Venezuelës — nga një njësi elitare e aviacionit të Operacioneve Speciale të Ushtrisë, Regjimenti i 160-të i Aviacionit të Operacioneve Speciale (160th Special Operations Aviation Regiment), i cili fluturon me helikopterë MH-60 dhe MH-47 të modifikuar.

Regjimenti i 160-të, i njohur me nofkën “Night Stalkers” (Përndjekësit e Natës), është i specializuar për misione me rrezik të lartë, në lartësi të ulët dhe gjatë natës, si futje në terren, nxjerrje dhe bastisje. Njësia kishte kryer atë që Pentagoni i quajti misione stërvitore pranë bregdetit të Venezuelës në muajt e fundit.

Sapo zbritën në tokë, Delta Force lëvizi me shpejtësi nëpër ndërtesë për të gjetur z. Maduro. Rreth 1.300 milje larg, në një dhomë brenda Mar-a-Lago, z. Trump dhe ndihmësit kryesorë ndoqën bastisjen në kohë reale, falë një kamere të vendosur në një mjet ajror sipër.

Teksa Gjenerali Caine i rrëfente ngjarjet në ekran, presidenti e bombardoi me pyetje për mënyrën se si po zhvillohej operacioni.

“E pashë fjalë për fjalë sikur po shikoja një program televiziv,” tha z. Trump në Fox News të shtunën në mëngjes.

Ndërsa presidenti e monitoronte bastisjen nga Florida, operatorët e Delta Force përdorën një mjet shpërthyes për të hyrë në ndërtesë.

Zyrtari amerikan tha se forcave të Operacioneve Speciale iu deshën tre minuta, pasi e çanë derën me shpërthim, që të lëviznin nëpër ndërtesë deri te vendndodhja e z. Maduro.

Z. Trump tha se, sapo forcat e Operacioneve Speciale arritën nëpër kompleks deri te dhoma e z. Maduro, udhëheqësi venezuelian dhe bashkëshortja e tij u përpoqën të arratiseshin drejt një dhome të përforcuar me çelik, por u ndaluan nga forcat amerikane.

“Ai po përpiqej të arrinte në një vend të sigurt,” tha z. Trump gjatë konferencës për shtyp me Gjeneralin Caine, duke shtuar: “Ishte një derë shumë e trashë, një derë shumë e rëndë. Por ai nuk arriti të shkonte pas asaj dere. Ai arriti te dera, por nuk arriti ta mbyllte.”

Rreth pesë minuta pasi hynë në ndërtesë, Delta Force raportoi se e kishin z. Maduron në pranga.

Ushtria shoqërohej nga një negociator pengjesh i F.B.I.-së, për rast se z. Maduro do të ishte mbyllur në një dhomë të sigurt ose do të refuzonte të dorëzohej.

Megjithatë, ato negociata rezultuan të panevojshme. Operatorët e Delta-s e futën me shpejtësi çiftin në helikopterë, të cilët ishin kthyer në kompleks. Deri në orën 4:29 të mëngjesit me kohën e Karakasit, z. Maduro dhe bashkëshortja e tij u transferuan në U.S.S. Iwo Jima, një anije luftarake amerikane në Karaibe, e pozicionuar rreth 100 milje larg bregdetit të Venezuelës gjatë operacionit.

Çifti u transferua nga Iwo Jima në bazën detare amerikane në Gjirin e Guantánamo-s, ku F.B.I. kishte një avion qeveritar 757 në pritje për ta sjellë atë në një aeroport nën kontroll ushtarak në veri të Manhattan-it.

Z. Trump e ndoqi operacionin derisa forcat e Operacioneve Speciale dolën nga Venezuela, duke fluturuar mbi oqean, tha një zyrtar.

Z. Trump tha se Shtetet e Bashkuara ishin të përgatitura të kryenin një valë të dytë sulmesh kundër Venezuelës, por se nuk mendonte se do të ishte e nevojshme. Ai lëshoi edhe një paralajmërim për udhëheqës të tjerë venezuelianë: se do të ishte i gatshëm t’i ndiqte edhe ata.