Përtej mjegullës së luftës: libra për të na ndihmuar të kuptojmë pushtimin e Ukrainës

Me forcat ruse që shtyjnë thellë në Ukrainë, duke bombarduar Kharkivin, Kievin dhe qytete të tjera, dhe një valë të paprecedentë sanksionesh perëndimore që e shtyn rublën në nivelin më të ulët historik, është e vështirë për secilin prej nesh të heqë sytë nga lajmet. Por rrymat e historisë që çuan në këtë krizë janë të thella dhe komplekse dhe kuptohen në mënyra thellësisht të ndryshme në Moskë dhe Kiev.

Portat e Evropës: Një Histori e Ukrainës nga Serhii Plokhy është një vend i mrekullueshëm për të filluar leximin mbi sfondin e krizës. Ai tregon historinë e këtij vendi të madh, por më pak të njohur, pa paragjykimet me në qendër Moskën, nga të cilat shumë prej nesh rusishtfolësit kanë luftuar prej kohësh për t'u çliruar. Mësohet dhe merret parasysh, por shkruhet lehtë dhe me kahje nga anekdotat.

Nëse doni të kuptoni se si pretendimet e Putinit për denazifikimin e Ukrainës janë kaq fyese për ukrainasit e zakonshëm, siç është edhe këmbëngulja e tij që ata në të vërtetë duan të jenë rusë, është e rëndësishme të lexoni për përvojën e vendit në gjysmën e parë të shekullit të 20-të, kur Bolshevikët dhe nazistët njësoj u tërbuan mbi terrenin e saj të sheshtë, duke vrarë miliona e miliona njerëz.

Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin, nga Timothy Snyder, është ajo gjëja e rrallë – një libër historie që ju bën ta rivlerësoni plotësisht atë që mendonit se dinit.

Historia e Rusisë është më e njohur se ajo e Ukrainës në perëndim, por ç'të themi për atë të Vladimir Putinit, i cili ka fshehur shumë nga detajet e karrierës së tij? Libri thelbësor për të kuptuar presidentin rus është "Njerëzit e Putinit: Si KGB-ja e mori përsëri Rusinë dhe më pas mori Perëndimin" nga Catherine Belton , i cili fillon me kohën e tij në administratën e Shën Petersburgut përpara se të tregojë historinë e brendshme se si ai ndërtoi një shteti nuclear, mafioz e i armatosur, duke gënjyer aleatët dhe rivalët e tij.

Nëse doni të kuptoni pse Putini ka qenë prej kohësh kaq popullor, është e dobishme të dini se si ishte Rusia para se të vinte në pushtet dhe se si një grup i vogël oligarkësh arritën të zotëronin të gjitha burimet më të vlefshme të vendit në një periudhë kaosi dhe mjerimi. Libri më i mirë për këtë është Shitja e shekullit: Historia e brendshme e revolucionit të dytë rus nga Chrystia Freeland, e cila punoi si gazetare në Moskë dhe tani është zëvendëskryeministre e Kanadasë.

Një armë thelbësore që Kremlini i Putinit përdori për të goditur demokracinë – megjithëse të rreme dhe të papërsosur – e që u rrit në Rusi në vitet 1990 ishte kontrolli i tij ndaj shtypit. Askush nuk ka shkruar për këtë më mirë se Peter Pomerantsev , i lindur në Kiev, në librin " Asgjë nuk është e vërtetë dhe gjithçka është e mundur" , një rrëfim gazmor, por i tmerrshëm i karrierës së tij në mediat ruse.

Por perëndimi nuk është shumë i pafajshëm në mbështetjen e sistemeve të korruptuara që kanë mashtruar si Rusinë ashtu edhe Ukrainën (zemërim i cili nxiti revolucionin e Kievit të vitit 2014). Për të kuptuar sesi mundësohet kleptokracia nga kryeqytetet perëndimore dhe, mbi të gjitha, jashtë Londrës, lexoni Kleptopia nga Tom Burgis . Oligarkët nga të dyja palët punësojnë avokatë, kontabilistë dhe menaxherë të pasurisë perëndimore për të fshehur paratë që vodhën, pastaj i shpenzojnë ato në prona, mallra luksi, arte të bukura dhe më shumë.

Shkruar nga Oliver Bullough, ish-korrespondent nga Rusia dhe autor i librit "Moneyland".

Tekstin origjinal mund ta gjeni në linkun: https://www.theguardian.com/books/2022/mar/04/beyond-war-books-understand-ukraine-invasion-putin-gogol-oliver-bullough