Emri më i përfolur prej 2010: Kush është Dick Marty?

Dick Marty është prej emrave më të përfolur në Kosovë tash e dymbëdhjetë vjet. Kjo ndodhi për shkak të publikimit të një raporti – të miratuar edhe në Këshillim e Evropës më 2010 – e ku ngriteshin pretendime të rënda ndaj krerëve të UÇK-së. Mes tjerash, ata ngarkoheshin edhe me dyshimet se kishin trafikuar organe të qenieve njerëzore. Tash së fundi, ai ka akuzuar shërbimet sekrete të Serbisë se po tentonin ta vrisnin për t’i lënë fajin pikërisht UÇK-së.

Por, kush është D I C K M A R T Y?

Dick Marty që ka lindur me 7 janar 1945, është politikan zviceran dhe ish prokuror i shtetit në kantonin e Ticinos. Ai është bërë i njohur si anëtar i Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës.

Marty mban doktoraturë në juridik nga Universiteti i Neuchatelit. Ka punuar në Institutin e njohur Max Planck për Ligjin e Huaj dhe Ndërkombëtar në Freiburg të Gjermanisë.

Puna e tij si kryeprokuror shtetëror në Ticino veçohet për aktivitetet energjike në luftën kundër krimit të organizuar dhe narkotikëve e për këto arritje, ai mori Çmimin e Nderit të Departamentit amerikan të Shtetit për Drejtësi.

Në vitin 1998 Marty u emërua anëtar i Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, ku ishte pjeësë e Komitetit Monitorues.

Në vitin 2005, Marty ishte emëruar si udhëheqës i hetimeve nga Këshilli i Evropës për të pretenduarat burgje sekrete të CIA-s në Evropë, e të cilat do të konsideroheshin si të paligjshme.

Në qershor të vitit 2006 ai kishte hartuar raportin e tij duke dhënë konkludimin që tregonte se katërmbëdhjetë shtete evropiane kishin ndihmuar në kryerjen e abuzimeve të tilla ndaj të burgosurve.

Marty më pas ka publikuar edhe një raport të dytë për çështjen ku mbështeste të gjeturat e kaluara.

Më 14 dhjetor të 2010-s, z. Marty publikoi një raport ku pretendohej për trajtime çnjerëzore të njerëzve dhe për vrasjen e të burgosurve me qëllim heqjen dhe trafikimin e paligjshëm të organeve në Kosovë, ku përfshihej Hashim Thaçi, lider politik i atëhershëm i UÇK-së dhe tani i akuzuar për krime lufte nga Dhomat e Specializuar të Kosovës në Hagë bashkë me ish-krerë të tjerë të UÇK-së.

Asokohe, liderët politikë në Kosovë reaguan kundër këtij raporti duke e quajtur “të motivuar politikisht”.

Rikthimi i emrit të tij në diskursin publik të Kosovës?

Dick Marty u rikthye prapë në skenë pasi thuajse ishte harruar për disa, e për disa akoma iu bie ndërmend emri i tij.

Marty tash së fundi ka bërë të ditur se po kërcënohet nga shërbimi sekret serb, të cilët kanë provuar ta vrasin e për një gjë të tillë t’i lënë fajin Kosovës.

Në emisionin “Mise au Point”, në Radiotelevizionin e Zvicrës tek kanali “RTS 1”, Marty kishte thënë se ishte habitur se nuk ishin shqiptarët ata që planifikuan vrasjen e tij, meqë supozohej se ata do kishin një arsye, por në fakt ishin serbët që ia donin vdekjen.

Që nga dhjetori 2020, Dick Marty është vendosur nën mbrojtje shumë të lartë policore. Ai kërcënohej me vdekje nga elementë radikalë të shërbimeve të inteligjencës serbe.

“Me 18 dhjetor, 2020, kam pranuar një telefonatë nga policia që më informonin se isha kërcënuar me vdekje dhe më vendosën menjëherë në mbrojtje të lartë të policisë”, ka thënë Marty.

Madje policia i kishin thënë se ai është në rrezik të shkallës së pestë, shkalla më e lartë e rrezikut, prandaj i ishte ofruar ndryshim i identitetit dhe adresës.

“Shkalla pesë nënkupton që të zhdukesh, por unë s’mund ta bëja këtë”, thotë Marty, “prandaj, kemi qëndruar në shkallën katër deri më tani”, shtoi ai.

Marty ka folur përsëri për kërcënimet që i bën atij ku ka dhënë më shumë detaje.

“Elementi që ka shpërthyer këtë skenar cinik dhe pervers nga disa ekstremistë nacionalistë serbë është pikërisht ngritja e aktakuzës ndaj Thaçit, të cilit i është dashur të japë dorëheqje”

“Në fakt, ka një koinçidencë absolute mes kërcënimeve ndaj meje dhe ngritjes së aktakuzës ndaj eprorëve të UÇK-së, që s’ka të bëjë asgjë me mua, edhe pse është e vërtetë që unë kam qenë ai që ka nxitur këtë proces, por në vitin 2010”, ka thënë ai ndër të tjera.

Reagimet e vona të Kosovës për rastin Marty

Menjëherë pas deklarimit të Martyt për këto akuza, në Kosovë nisë edhe reagimet. Mirëpo, krerët e shteti nuk ishin të parët që reaguan dhe kjo shqetësoi partitë opozitare dhe veteranët e UÇK-së.

Vetëm pas pyetjes nga gazetarët, erdhi reagimi i kryeministrit, Albin Kurti, i cili ka thënë se do të bashkëpunojnë me autoritete zvicerane për kërcënimet e Martyt nga ana e Serbisë dhe kërkoi një reagim nga shtetet e QUINT-it për këto akuza.

“Shpresoj e uroj që QUNIT-i në Beograd, dhe Bashkimi Evropian në përgjithësi ta ngrisin këtë çështje me presidentin atje dhe të gjitha organet shtetërore, sepse kjo është një akuzë e jashtëzakonshme që i kalon çfarëdo përmasash individuale, përfshinë një shtet të tërë”, ka thënë Kurti.

“Ne përmes ministrisë tonë të brendshme do të bashkëpunojmë me shtetin zviceran për të mësuar më shumë në këtë rast. Jemi të interesuar që kjo të zbardhet deri në fund. Nuk mjafton denoncimi, duhet të sqarohen shkaqet, rrethanat dhe informacioni tjetër se qartazi nuk ka të bëjë vetëm me Dick Martyn por edhe me shtetin e Kosovës”, ka thënë Kurti.

Në anën tjetër, presidentja e vendit, Vjosa Osmani dhe kryetari i Kuvendit të Kosovës nuk e kanë thënë asnjë fjalë për kërcënimet për vrasje të Martyt nga Serbia.