Pse pavendosshmëria të bën më të zgjuar ?
Pavendosmëria mund të duket si një tipar krejtësisht i padëshirueshëm. Por hulumtimet tregojnë se në fakt mund të çojë në gjykime më të zgjuara.
Në serialin televiziv The Good Place, personazhi Chidi Anagonye përkufizohet nga paaftësia e tij për të marrë edhe vendimet më të thjeshta. Nga zgjedhja e asaj për të ngrënë, tek shpallja e dashurisë për shpirtin e tij binjak. Vetë ideja për të bërë një zgjedhje shpesh rezulton në një dhimbje stomaku serioz. Ai është i mbërthyer në 'paralizën e vazhdueshme të analizës'.
Ne takojmë Chidin në jetën e përtejme dhe mësojmë se pavendosmëria e tij ishte shkaku i vdekjes së tij. Ndërsa qëndronte në rrugë, duke ekuivokuar pafundësisht se cilin lokal të vizitojë me mikun e tij më të mirë, një njësi me ajër të kondicionuar nga apartamenti sipër i bie mbi kokë, duke e vrarë atë në çast.
“E dini tingullin që bën një makinë për grumbullimin e plehrave? Ky është tingulli që truri im bën gjatë gjithë kohës”, thotë ai në një episod. Dhe përveçse e bën veten të pakënaqur, mungesa e besimit të Chidit në gjykimet e tij i çmend njerëzit përreth tij.
Nëse kjo tingëllon si një version i ekzagjeruar i jush, atëherë nuk jeni vetëm: pavendosmëria është një tipar i zakonshëm. Ndërsa disa njerëz arrijnë në gjykime shumë të shpejta, të tjerë luftojnë për të peshuar opsionet, dhe madje mund të përpiqen të shmangin fare zgjedhjen.
Siç tregon Chidi, pavendosmëria mund të lidhet me probleme si ankthi, megjithatë hulumtimet e fundit sugjerojnë se mund të ketë edhe një avantazh - na mbron nga gabimet e zakonshme. Kështu që kur personi më në fund arrin në një gjykim, përgjithësisht më të mençur se ata që nxituan në një përfundim shumë shpejt.
Armiku i së mirës
Psikologët kanë mjete të ndryshme për të matur pavendosmërinë. Një nga pyetësorët më të zakonshëm - Shkalla e Pavendosmërisë Frost - u kërkon pjesëmarrësve të vlerësojnë një sërë pohimesh në një shkallë nga 1 (nuk pajtohem plotësisht) deri në 5 (plotësisht dakord). Ato përfshijnë:
Mundohem të shtyj marrjen e vendimeve.
E kam të vështirë të planifikoj kohën time të lirë.
Shpesh shqetësohem për zgjedhjen e gabuar.
Duket se vendosja për gjënë më të parëndësishme më merr shumë kohë.
Duke përdorur këtë shkallë, psikologët kanë treguar se pavendosmëria është shpesh produkt i perfeksionizmit. Perfeksionistët janë të frikësuar nga turpi ose keqardhja që mund të vijë nga marrja e zgjedhjes së gabuar - dhe kështu ata shtyjnë marrjen e vendimeve derisa të ndihen të sigurt se po bëjnë gjënë e duhur. (Dhe në disa raste, natyrisht, ata thjesht nuk e arrijnë kurrë atë nivel besimi.)
Frustrimi që sjell kjo mund të jetë një pengesë për lumturinë; në përgjithësi, sa më i lartë të shënojë dikush në shkallën e mësipërme, aq më i ulët do të shënojë për matjet e kënaqësisë nga jeta, sipas një studimi nga Eric Rassin, profesor i psikologjisë në Universitetin Erasmus, në Holandë.
Ata kanë më pak gjasa të mbështesin deklarata të tilla si "kushtet e jetës sime janë të shkëlqyera", për shembull, ose "nëse do të mund ta jetoja përsëri jetën time, nuk do të ndryshoja pothuajse asgjë".
Artikull i përkthyer nga BBC.
